Een congres voor 10.000 MS-professionals

ECTRIMS, het grootste wetenschappelijke MS-congres ter wereld, vond in oktober 2017 plaats in Parijs. Meer dan 10.000 MS-professionals uit bijna 100 verschillendelanden namen deel. Ook tientallen onderzoekers en artsen uit Nederland waren aanwezig om hun eigen onderzoeksresultaten te delen en alles te horen over de laatste ontwikkelingen op het gebied van MS.

En met grootst congres, bedoelen we ook echt groot…: De resultaten van maar liefs 2195 onderzoeken werden gedeeld in 70 sessies. De 5.000 tweets #MSParis2017 hadden wereldwijd een bereik van meer dan 4 miljoen mensen. De congreslocatie was bijzonder passend omdat juist Parijs de geboortestad is van Jean-Martin Charcot, de arts die ooit als eerste in detail de ziekte MS beschreef en deze een naam gaf. Wij delen graag een aantal interessante bevindingen (met een Nederlands tintje) met u. Een persoonlijke selectie uit een groot aanbod.

Bloedtest voor effectiviteit van MS-medicijnen

Veelbelovend zijn de ontwikkelingen voor een bloedtest die kan worden ingezet om de werkzaamheid van MS-medicijnen te monitoren. Met deze bloedtest wordt de hoeveelheid van structurele bouwstenen van zenuwcellen, het zogenaamde Neurofilament Light (NfL), bepaald. Verschillende onderzoeken laten zien dat het resultaat van de bloedtest informatie kan geven over het aantal MS-ontstekingen, het aantal terugvallen, de mate van hersenkrimp en zelfs de progressie van de ziekte. Er wordt al lang onderzoek gedaan naar de test, bijvoorbeeld door het VUmc MS Centrum Amsterdam. Dat onderzoek heeft aangetoond dat NfL verhoogd is in de hersenvloeistof van mensen met MS. Neurowetenschapper dr. Charlotte Teunissen: “Wat het toekomstperspectief is? In de komende tijd moet duidelijk worden of de bloedtest al een therapeutisch effect kan onthullen, voordat er een effect op MRI te zien is. Immers een bloedafname is minder belastend voor de patiënt, kan vaker worden gedaan en kost ook nog eens minder. Als de bloedtest inderdaad gevoeliger is dan MRI, dan kan dat betekenen dat klinische onderzoeken (trials) veel sneller uitgevoerd kunnen worden. Een ware ommekeer dus!” “Het is cruciaal om niet alleen meer inzicht te krijgen in het ziekteproces van MS, maar ook om betrouwbare en nauwkeurige markers te vinden om de werking van een behandeling vast te stellen.”

Mannen hebben meer MS-ontstekingen

Dr. Inge Huitinga, directeur van de Nederlandse Hersenbank, presenteerde de eerste resultaten van een uniek onderzoek naar man-vrouw verschillen bij MS dat is mogelijk gemaakt door de financiële steun van de VriendenLoterij. Meer dan 7500 MS-ontstekingen van maar liefst 182 MS-hersendonoren zijn voor het onderzoek nauwkeurig in kaart gebracht. ‘Monnikenwerk’ dat heeft geleid tot opzienbarende nieuwe inzichten. Huitinga: “We zien duidelijke verschillen tussen mannen en vrouwen. Mannen hebben bijvoorbeeld gemiddeld veel meer ontstekingen in de grijze hersenstof, dan vrouwen. Daarnaast hebben zij meer chronisch actieve ontstekingen dan vrouwen. Er zijn twee keer zoveel vrouwen dan mannen met MS, maar als mannen MS krijgen, is dit vaker met een ernstiger beloop.”

 

Voorspellen van cognitieve problemen

Problemen met ons geheugen, concentratie en aandacht hebben een grote invloed op onze kwaliteit van leven. Helaas ervaren veel mensen met MS dergelijke cognitieve  problemen. Het is lastig te voorspellen of en in welke mate een persoon met MS klachten krijgt. In Parijs presenteerde dr. Anand Eijlers (MSCA) de bevindingen van zijn onderzoek gericht op het in beeld brengen van cognitieve klachten bij mensen met MS. Hiervoor zijn MRI-scans van ruim 200 mensen met MS geanalyseerd. Al bij de eerste meting waren er meer structurele afwijkingen aanwezig in de hersenen van mensen, bij wie 5 jaar later zou blijken dat er sprake was van een cognitieve achteruitgang. Eijlers concludeert: “MRI metingen zijn waardevol om een achteruitgang in het geheugen te voorspellen. Meer onderzoek is nodig om te achterhalen hoe deze structurele veranderingen in de hersenen leiden tot cognitieve problemen.”

Eerder een betrouwbare diagnose

Een neuroloog stelt de diagnose MS op basis van een internationaal vastgestelde standaard, de ‘McDonald diagnostic criteria’. Het is belangrijk dat deze standaard met regelmaat wordt bijgewerkt. Een panel van 30 experts heeft op basis van recente  wetenschappelijke inzichten, de bestaande criteria aangepast. Het doel van deze aanpassing: een vroege betrouwbare diagnose van MS, met zo min mogelijk kans op een verkeerde diagnose. Deze nieuwe standaard is toegelicht tijdens het MSParis2017 congres.De diagnose MS kon voorheen alleen worden gesteld als er sprake was van een ‘spreiding in locatie en in tijd.’ Hiermee wordt bedoelt dat MS-ontstekingen zichtbaar moeten zijn op verschillende plekken in het centrale zenuwstelsel (locatie) en op verschillende momenten (tijd). Bij de nieuwe criteria is het mogelijk om de diagnose MS te stellen, zonder dat er sprake is van een spreiding in tijd. Patiënten met symptomen, MS-ontstekingen op verschillende plekken en afwijkende antilichamen in de hersenvloeistof, krijgen nu eerder een heldere diagnose.


lees hier ook het verslag van de ECTRIMS in 2016