Grijze en witte stof remyelinisatie: de rol van het eiwit LXRβ

Belang

In multiple sclerose (MS) wordt myeline, de isolerende vetstof rondom zenuwbanen, afgebroken in laesies. Deze schade kan worden hersteld, via een proces dat remyelinisatie (het herstel van myeline) wordt genoemd. Interessant genoeg verloopt dit proces beter in de grijze stof dan in de witte stof. De aanmaak van myeline vergt grote hoeveelheden vetachtige grondstoffen zoals cholesterol. Bepaalde hersencellen, de astrocyten, zijn medeverantwoordelijk voor het aanleveren van deze grondstoffen aan de cellen die myeline produceren; de oligodendrocyten. Wij denken dat astrocyten in de grijze stof wel de benodigde cholesterol kunnen aanleveren, maar de astrocyten in de witte stof niet. Dit proces zou kunnen verklaren waarom het herstel van myelineschade in de witte stof minder goed verloopt.

Methode

Een belangrijk eiwit genaamd ‘Liver X Receptor beta’ (LXRβ), controleert in astrocyten de ‘uitscheiding’ van cholesterol. We kijken waar in de cellen het LXRβ aanwezig is, want de plaats in de cel bepaalt o.a. hoe goed het eiwit zijn functie uitoefent en of dit verschillend is in witte en grijze stof. Daarnaast meten we de hoeveel cholesterol astrocyten uitgescheiden, en hoe ontstekingsfactoren dit kunnen beïnvloeden.

Resultaat

LXRβ blijkt niet aanwezig te zijn in de celkern van witte stof astrocyten, maar juist wel in de celkern van grijze stof astrocyten. Ook scheiden grijze stof astrocyten meer cholesterol uit dan witte stof astrocyten. Interessant is dat de uitscheiding van cholesterol via de cholesterol-transporter ABCA1 uit astrocyten wordt geremd door ontstekingsfactoren welke ook aanwezig zijn in MS-laesies.

Impact

Als we begrijpen waarom grijze stof astrocyten meer cholesterol aanleveren dan witte stof astrocyten, dan kunnen we ons richten op het ontwikkelen van manieren om het aanleveren van cholesterol door witte stof astrocyten in MS-laesies te stimuleren en daardoor herstel in de hersenen te bevorderen.

 

Drs. I. Werkman (UMCG, Groningen) en Drs. J. Maillieux (Hasselt Universiteit, België) 15-891MS

€ 15.000,- voor 1 jaar, afgerond in 2017