Hoe myeline wordt gemaakt en hoe die kennis van nut is

Belang

Myeline, de vette isolatielaag rondom zenuwcellen, raakt bij multiple sclerose (MS)

beschadigd door onder andere ontstekingsreacties. Die beschadigingen worden op den duur niet meer hersteld. Om te begrijpen waarom dat niet meer gebeurt, is het belangrijk te weten hoe in normale situaties de myelinemembranen worden gevormd. Met die kennis verwachten we gereedschap in handen te krijgen om de aanmaak van nieuw myeline in de aangetaste gebieden (‘laesies’) weer in gang te zetten en zo de beschermende myeline‐laag weer op te bouwen.

Methode

Verschillende eiwitten zijn betrokken bij de aanmaak van myeline. Marjolein Bijlard heeft onderzocht op welke wijze twee belangrijke myeline componenten worden aangeleverd en hoe deze ter plekke worden samengevoegd. Een proces dat kan worden verstoord door factoren van buitenaf, zoals ontstekingsfactoren.

Resultaten

Het onderzoek geeft inzicht in de wijze waarop de twee belangrijkste myeline eiwitten, MBP en PLP, beïnvloed kunnen worden in de aanmaak van myeline. Zo blijkt bijvoorbeeld dat wanneer de aanmaak van syntaxine 4, een bekend ankereiwit in transportprocessen, in voorlopercellen van oligodendrocyten (myeline-vormende hersencellen) wordt geblokkeerd, er geen MBP eiwit meer wordt ingebouwd in het myeline. Ook hebben we vastgesteld dat de transportroute van PLP verandert, wanneer in rijpere oligodendrocyten MAL eiwit – een transport‐regulerend eiwit – wordt gemaakt. Maar ook factoren van buiten de cel hebben invloed op de aanmaak van myeline. Zoals de ontstekingsmediator TNFα, aanwezig in MS-laesies, die ervoor zorgt dat het geraamte van de cel (cytoskelet) in volwassen oligodendrocyten dusdanig wordt aangetast, dat het MBP eiwit niet meer volledig in myeline terechtkomt.

Impact

De resultaten geven een nieuw en gedetailleerd inzicht in de moleculaire mechanismen die de lokalisatie van de belangrijkste myeline componenten reguleren, en daarmee de myeline aanmaak. Deze kennis kan in de toekomst worden benut om nieuwe behandelingen voor MS te ontwikkelen.

 

Marjolein Bijlard (RUG, Groningen) PR16-3

Promotiedatum: 4 april 2016