Omvorming van astrocyten tot nieuwe oligodendrocyten rondom MS

Belang

In chronische MS-laesies hebben zenuwvezels hun myeline-laag verloren, wat leidt tot neurologische uitvalsverschijnselen. Littekenweefsel rondom de laesies, gevormd door astrocyten cellen, verhindert jonge oligodendrocyten (= myeline-vormende cellen) bij de zenuwvezels te komen om daar myeline te herstellen. Het idee achter dit verkennende onderzoeksproject is om te proberen de astrocyten in het littekenweefsel om te vormen tot myeline-vormende oligodendrocyten.

Methode

Met nieuwe technologie uit het stamcelonderzoek is het mogelijk geworden om cellen te herprogrammeren tot een ander celtype. Zogenaamde transcriptiefactoren bepalen welke genen ‘aan’ staan in een cel. Door ervoor te zorgen dat de om-te-vormen cellen een specifieke set van deze transcriptie-factoren aanwezig is, zullen die cellen veranderen in een ander celtype; welk celtype is afhankelijk van welke combinatie van transcriptiefactoren wordt gestimuleerd. Wij hebben onderzocht welke transcriptiefactoren er nodig zijn om de astrocyten in het littekenweefsel rondom MS laesies om te vormen tot oligodendrocyten.

Resultaat

Wij zijn er in geslaagd om de juiste set van transcriptiefactoren te vinden waarmee astrocyten omgevormd kunnen worden tot functionele oligodendrocyten. Met behulp van speciaal ontworpen virusdeeltjes, is het mogelijk om de aanmaak van deze transcriptiefactoren in astrocyten te bewerkstelligen. De astrocyten veranderden vervolgens na een aantal dagen in een kweekbakje in myeline-vormende oligodendrocyten. De toepassing in een model voor MS kon helaas nog niet volledig uitgetest worden binnen het project.

Impact

Verder onderzoek is nodig om de techniek te optimaliseren voor een toepassing bij mensen met MS. Als deze (nog grote) hordes zijn overwonnen, krijgen we een totaal nieuwe therapeutische benadering in handen. Het doel van deze behandeling is zorgen dat lokaal in MS-laesies weer voldoende oligodendrocyten aanwezig zijn om de beschadigde myeline te herstellen.

 

Dr. S. Copray (UMCG, Groningen) 14-852MS

€ 50.000,- voor 1 jaar, afgerond in 2016