Overvallers van het centrale zenuwstelsel: nieuwe inzichten in lokale en centrale immuuncellen

Belang

Multiple Sclerose (MS) is een aandoening van het centrale zenuwstelsel (CZS) gekenmerkt door verlies myeline, rondom de zenuwuitlopers. Dit kan leiden tot uitvalsverschijnselen zoals bijvoorbeeld verlamming en zichtverlies. MS begint meestal met periodes van uitval die worden gevolgd door periodes van herstel. Deze aanvalsgewijze vorm van MS wordt relapsing-remitting MS (RRMS) genoemd. Dit beginstadium van MS wordt gevolgd door een fase waarbij  uitval optreedt zonder herstel, secundair progressieve MS (SPMS). Het is onomstotelijk vastgesteld dat cellen van het immuunsysteem die zich normaliter buiten het CZS bevinden (centrale immuuncellen) betrokken zijn bij RRMS. De rol van de lokale immuuncellen van het CZS, de microglia, in de pathologie van MS is onduidelijk. Vaak wordt aangenomen dat de activiteit van microglia de ziekte bevordert.

Methode

Ilia Vainchtein heeft onderzoek gedaan naar de rol van de lokale afweercellen, de microglia, in verschillende stadia van de ziekte in een model voor MS.

Resultaten

Onze resultaten tonen aan dat microglia, vooral in het begin, niet bijdragen aan het ziekteproces. Ze nemen wel in aantal toe, krijgen meer uitlopers en nemen cellen uit de omgeving die doodgaan op, zoals bijv. centrale immuuncellen die de hersenen zijn binnengedrongen. Tijdens remissie van acute aanvallen en tijdens de chronische fase van de ziekte zijn er maar weinig centrale immuuncellen aanwezig in het CZS. Microglia vormen dan nodulen, zogenaamde clusters van cellen die ook zichtbaar zijn bij SPMS. De microglia in nodulen zijn extra gevoelig voor factoren die ontsteking bevorderen vanuit de omgeving.

Impact

Tijdens de latere fasen van SPMS, ondergaan microglia cellen drastische veranderingen. In deze fase zijn schadelijke centrale immuuncellen nauwelijks meer aanwezig in het CZS. Het onderzoek van Ilia suggereert dat microglia cellen bijdragen aan de neurologische schade die optreedt in de latere progressieve fases van MS. Deze bevindingen laten zien dat microglia mogelijk interessante therapeutische kandidaten zijn voor de behandeling van progressieve MS. 

 

Ilia Vainchtein (RUG, Groningen) PR16-11

Promotiedatum: 6 september 2016