Vermoeidheid bij MS: Wat helpt?

Ruim 80% van de mensen met MS ervaart ernstige vermoeidheidsklachten. Velen vinden vermoeidheid één van de meest beperkende symptomen van de ziekte. Een bewezen effectieve behandeling is helaas nog niet beschikbaar. Reden genoeg voor Prof. Dr. Vincent de Groot, hoogleraar revalidatiegeneeskunde, en onderzoeker Dr. Heleen Beckerman van het VU medisch centrum om het onderzoek met de naam TREating FAtigue in MS (TREFAMS) op te zetten.

In dit onderzoek is gekeken of drie verschillende behandelingen ernstige vermoeidheidsklachten bij MS kunnen verminderen: conditietraining, cognitieve gedragstherapie en energiemanagement. De behandelingen werden vergeleken met een controlebehandeling bestaande uit gesprekken met een gespecialiseerde MS-verpleegkundige. Verschillende medische centra in Nederland waren betrokken. In totaal deden ruim 250 mensen met MS mee verdeeld over drie groepen.

In het voorjaar 2016 kwamen veel van deze deelnemers en hun naasten naar Amsterdam om de onderzoeksresultaten te horen. Zij kregen én grepen de kans om betrokken professionals het hemd van het lijf te vragen. De bijeenkomst werd mede mogelijk gemaakt door de financiële steun van Stichting MS Research.

Fitter maar niet minder moe

Mensen die ernstig vermoeid zijn worden inactief, minder fit en daardoor nog vermoeider. Het verbeteren van de conditie helpt mogelijk bij het doorbreken van deze negatieve spiraal. Om dit te testen moesten deelnemers 30 minuten hard fietsen op een hometrainer volgens een strikt schema. Na 16 weken trainen ervoeren deelnemers inderdaad iets minder vermoeidheidsklachten. De verbetering was echter erg klein en bovendien na 10 weken weer verdwenen. Onderzoeker Martin Heine, onlangs gepromoveerd op dit onderwerp, concludeert dan ook dat conditietraining positieve effecten kan hebben op de algemene gezondheid, mobiliteit en fitheid, maar niet voldoende op vermoeidheidsklachten bij MS.

Cognitieve gedragstherapie vermindert vermoeidheid

Cognitieve gedragstherapie speelt in op gedrag en gedachtes die de vermoeidheid in stand houden. De therapie gaat ervan uit dat het niet de gebeurtenissen zelf zijn die een mens negatieve gevoelens bezorgen, maar de 'gekleurde bril' waardoor hij of zij de dingen waarneemt. Therapie om te leren vermoeidheid anders te interpreteren, blijkt inderdaad effectief. Na 16 weken, had 1 op de 3 deelnemers geen ernstige vermoeidheid meer. Zonder ‘nazorg’ kwamen de vermoeidheidsklachten echter wel weer langzaam terug naar het niveau van voor de therapie. “Hoe kunnen we dit positieve effect vasthouden op de lange termijn?” is dan ook een vraag voor vervolg onderzoek.

Verdeel je energie

Belasting en belastbaarheid staan centraal bij energiemanagement. Dit kan worden geïllustreerd als een batterij die leeg loopt en daarna weer moet opladen. Mensen met MS die geleerd hadden hun energie beter te verdelen, waren echter nog steeds even vermoeid. Energiemanagement blijkt in deze studie dus minder geschikt als behandeling van vermoeidheid bij MS. 

Conclusie

Het onderzoek toont aan dat van de drie onderzochte behandelingen, cognitieve gedragstherapie het meest effectief is voor ernstige vermoeidheidsklachten bij MS. Uiteraard is nazorg van groot belang om uiteindelijke het positieve effect van de behandeling te behouden.