‘Myelineherstel heeft alles te maken met voldoende cholesterol’

12 dec 2017

De hersenen van mensen met MS werken minder goed doordat de isolatielaag rondom de zenuwuitlopers, de myeline, is beschadigd. Gelukkig kunnen hersencellen ook weer nieuwe myeline aanmaken, om zo de schade te herstellen. Dit herstel, zogenaamde remyelinisatie, verloopt niet overal in de hersenen even effectief. In de grijze hersenstof gaat dit namelijk veel beter dan in de witte hersenstof. Promovenda Inge Werkman (UMCG Groningen) heeft een verklaring waarom dat waarschijnlijk zo is.

Cholesterol

Cholesterol is een noodzakelijke grondstof die oligodendrocyten – hersencellen die myeline produceren - nodig hebben voor de aanmaak van myeline. Is er geen cholesterol, dan ligt de productie van myeline stil. Dit cholesterol wordt onder meer aangeleverd door astrocyten, een ander type hersencellen. Werkman: “Ik moet een slag om de arm houden, omdat ik dit tot nu toe alleen in het laboratorium heb onderzocht. Maar op basis van mijn onderzoek denk ik dat astrocyten in de grijze hersenstof meer cholesterol aanleveren dan dezelfde cellen in de witte hersenstof. Dat zou verklaren waarom het myelineherstel in de grijze stof beter verloopt dan in de witte stof.”

Grijze stof

Cellen in de grijze stof leveren waarschijnlijk meer cholesterol, doordat ze meer hebben van het eiwit LXRβ (liver X receptor bèta). Dit eiwit regelt namelijk de uitscheiding van cholesterol. Cellen in de witte stof hebben juist minder van dit regel-eiwit. Werkman: “Sterker nog, astrocyten in de witte hersenstof hebben eiwitten die waarschijnlijk zelfs een negatief effect kunnen hebben en myelineherstel onderdrukken.”

misverstanden

Om misverstanden voor te blijven: mensen die (nog) geen MS hebben, maar wel een te hoog cholesterolgehalte, moeten nu niet denken dat elk nadeel zijn voordeel heeft. Werkman: “Cholesterol kan in principe de bloed-hersen-barrière niet passeren. Al het cholesterol dat in de hersenen zit, wordt daar ook geproduceerd. Bij mensen met MS is de bloed-hersen-barrière beschadigd. Daarom zou bij deze personen het geven van cholesterolverlagende medicatie mogelijk ook negatieve effecten kunnen hebben.”

Dankzij Werkmans onderzoek begrijpen we nu veel beter waar het verschil tussen de grijze en witte hersenstof vandaan kan komen. Als er manieren gevonden worden om het uitscheiden van cholesterol in de witte hersenstof te stimuleren, kan dat het myelineherstel op deze locatie verbeteren en, hopelijk, blijvende schade beperken. 


Voor haar onderzoek, dat Inge Werkman samen met Jo Mallieux (Universiteit Hasselt) uitvoert, heeft ze een onderzoeksubsidie gekregen van MS Research. Een samenwerking die is voortgekomen uit de ‘MS-Speeddates’ tijdens de MS-Onderzoeksdagen 2015.