Autologe hematopoietische stamceltransplantatie (aHSCT) bij MS

De actualiteiten rondom onderzoek naar stamceltransplantatie leest u hier.

Stamceltransplantatie

aHSCT (ook wel HSCT genoemd) staat voor autologe hematopoietische stamceltransplantatie. Bij deze behandeling worden stamcellen gebruikt die aanwezig zijn in het beenmerg en in het bloed, zogenaamde hematopoietische cellen. Autoloog betekent dat de stamcellen van de persoon zelf worden gebruikt.

Het doel van aHSCT is het afweersysteem “resetten” zodat ontstekingscellen niet langer de hersenen aanvallen, zoals het geval is bij mensen met een actieve vorm van MS. Stamcellen zijn erg belangrijk voor het repareren van schade in het menselijk lichaam. Vanuit stamcellen kunnen verschillende andere soorten cellen ontstaan. In dit geval worden stamcellen uit het bloed gebruikt, deze kunnen verschillende type ontstekingscellen vormen en daarmee het afweersysteem opnieuw opbouwen. Dit type stamcel kan echter geen organen of weefsels herstellen. aHSCT kan daarom permanente zenuwschade niet herstellen.

Behandeling

In het kort bestaat de behandeling met aHSCT uit drie stappen. Als eerste worden stamcellen uit het bloed of beenmerg van de patiënt gehaald en tijdelijk ingevroren. Ten tweede krijgt de patiënt chemotherapie en antilichamen toegediend waarmee het afweersysteem wordt uitgeschakeld. Tot slot krijgt de patiënt zijn eigen stamcellen terug via een infuus, hiermee wordt het afweersysteem weer opgebouwd.

Effectiviteit

Uit verschillende studies is naar voren gekomen dat de behandeling effectief kan zijn bij een deel van de mensen met MS. Deze groep bleef gedurende meerdere jaren vrij van 'schubs' en op MRI beelden werden geen nieuwe actieve laesies gevonden. Opmerkelijk is dat de behandeling kan leiden tot stabilisatie van de ziekte en bij sommige mensen zelfs tot het herstel van het functieverlies. De beste resultaten zijn behaald bij mensen met een vroege agressieve vorm van relapsing-remitting MS (RRMS). Voor mensen met een progressieve vorm van MS lijkt de behandeling vooralsnog niet effectief. 

Risico's

aHSCT is een agressieve en zware behandeling. De afgelopen jaren zijn de risico's van de behandeling aanzienlijk verminderd doordat artsen meer kennis en ervaring hebben opgedaan, het protocol is verfijnd en men beter kan inschatten welke patienten de behandeling goed kunnen doorstaan. De behandeling en nazorg vergt veel expertise en dient nadrukkelijk in centra gespecialiseerd in MS en aHSCT uitgevoerd te worden. De behandeling wordt in Nederland op dit moment niet toegepast voor MS. In andere landen zoals Zweden en België is aHSCT wel beschikbaar voor een selecte groep mensen met MS.      

Wetenschappelijk onderzoek is nodig om aan te tonen bij welke groep mensen met MS de stamceltherapie beter geschikt is dan het bestaande medicijnen. Hiervoor is het belangrijk dat zogenaamde gecontroleerde klinische studies worden uitgevoerd. Stichting MS Research volgt met grote belangstelling de internationale ontwikkelingen op dit gebied. Daarnaast zet de Stichting zich samen met andere MS-organisaties in om dit onderzoek in Nederland mogelijk te maken.

 

De Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN) heeft een standpunt over stamceltransplantatie bij MS gepubliceerd. Hierin staat verwoord waarom Nederlandse neurologen onderzoek naar de behandeling noodzakelijk achten.

 

Stichting MS Research stimuleert en financiert wetenschappelijk onderzoek naar MS. Wij werken aanbodgedreven en staan ook open voor subsidieaanvragen op het gebied van stamceltransplantatie. Lees hier ons standpunt over stamceltransplantatie bij MS.