Een scan om de afbraak van myeline bij personen met MS nauwkeurig te meten

Belang

MS is een ziekte waarbij de isolatielaag, myeline, rondom de zenuwen in de hersenen en het ruggenmerg wordt aangetast. Wanneer er geen herstel optreedt raken de zenuwuitlopers onomkeerbaar beschadigd; anders gezegd de zenuwsignalen komen niet meer goed door. Het herstel van de isolatielaag is dus nodig om de functie van de zenuwen te behouden.

Er bestaat nog geen medicijn dat voor reparatie van de beschadigde isolatielaag rondom zenuwen zorgt. Onderzoekers van het MS Centrum Noord Nederland richten zich op het ontwikkelen van een behandeling waarmee myeline afbraak kan worden hersteld. Het is echter lastig om de werking van potentiele nieuwe medicijnen in mensen met MS ook daadwerkelijk te testen. Bij het stellen van de diagnose MS wordt de MRI scan gebruikt. Een MRI-scan laat wel zien op welke plekken myeline is aangetast, maar niet hoe erg de schade is en of er reparatie heeft plaatsgevonden. Een betere methode om de status van de myeline te meten bij mensen met MS zou het onderzoek naar de ontwikkeling van nieuwe medicijnen dan ook enorm versnellen.

 

Methode

Radiochemicus en onderzoeker dr. Erik de Vries is gespecialiseerd in het ontwikkelen van nieuwe ‘tracers’ voor PET-scans1. Zijn huidige onderzoek richt zich op een nieuw (licht) radioactief contrastmiddel om de afbraak en het herstel van myeline in beeld te brengen. Dit contrastmiddel is echter nog niet eerder toegepast in mensen. Dit is precies wat De Vries  samen met neuroloog dr. Jan Meilof  gaat doen. Eerst testen zij verschillende scantijden en instellingen bij een klein aantal mensen met MS om het beste scanprotocol vast te stellen. Vervolgens worden 15 mensen met progressieve MS gescand en dit gebeurt na een jaar nogmaals.

 

Resultaat

Het contrastmiddel dat in dit onderzoek gebruikt zal worden heeft slechts een zeer korte levensduur (halfwaardetijd: 20 minuten). Dit betekent dat het contrastmiddel ter plekke en op de dag van het onderzoek speciaal voor iedere individuele patiënt geproduceerd moet worden. Het eerste deel van het onderzoek richt zich dan ook op het geschikt maken van het productieproces van het radioactieve contrastmiddel voor toepassing in mensen. Dit betekent onder andere dat het productieproces in een speciale ruimte (cleanroom) moet plaatsvinden en aan strenge farmaceutische eisen moet voldoen (GMP-richtlijnen). Bovendien moet het proces volledig geautomatiseerd worden om de blootstelling van medewerkers staling te beperken (foto). In het afgelopen half jaar is productieproces en kwaliteitscontrole van het contrastmiddel geïmplementeerd en uitgebreid getest. Tijdens dit implementatieproces deden zich echter enkele technische problemen voor, waardoor het eindproduct nog niet helemaal aan de gestelde eisen voldoet. Momenteel wordt hard aan dit probleem gewerkt en zal het naar verwachting snel opgelost kunnen worden.

Het onderzoek zal moeten aantonen of de nieuwe scan kan worden toegepast bij mensen met MS en of veranderingen in de myeline gedurende het verloop van de ziekte daadwerkelijk in beeld kunnen worden gebracht.

geautomatiseerde synthese apparatuur waarmee het radioactieve contrastmiddel wordt geproduceerd

Impact

Het onderzoek is een belangrijke stap naar een betere diagnose en de uiteindelijk optimale behandeling van MS. De resultaten hebben geen directe invloed op de kwaliteit van leven, maar wel op de kwaliteit zorg. De nieuwe scan is waardevol om te bepalen of een behandeling ‘werkt’. Dat is iets waar veel MS-patiënten op dit moment niet zeker van zijn. Op de lange termijn kan deze studie helpen bij het ontrafelen van het mechanisme achter de myeline afbraak bij mensen met MS.

 

Dit onderzoek is onderdeel van het Programma Translationeel Onderzoek.

 

Bekijk hier het filmpje waarin Dr. Jan Meilof in eigen woorden het doel en het belang van het onderzoek toelicht.

 

Dr. E.F.J. de Vries en Dr. J.F. Meilof (UMCG, Groningen) 16-955MS

€ 150.000,- voor 4 jaar, lopend in 2017

Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door co-financiering van ZonMw.


1 Een Positron Emissie Tomografie (PET)-scan is een techniek om weefsels of cellen in ons lichaam in beeld te brengen met behulp van een kleine hoeveelheid radioactieve stof. Welke weefsels ‘oplichten’ in de scan is afhankelijk van de gebruikte contrastvloeistof. Zo kan er bijvoorbeeld onderscheid worden gemaakt tussen cellen die actief delen, zoals kankercellen, en rustende cellen. In het huidige onderzoek wordt een contrastvloeistof gebruikt die selectief wordt opgenomen door weefsels met myeline.