Het verschil tussen witte en grijze stof: wat zorgt ervoor dat cellen myelineherstel gaan ondersteunen?

Drs. D.H. Lentferink en Dr. J. Bogie MS ResearchBelang

De ziekte multiple sclerose (MS) wordt gekenmerkt door de afbraak van myeline, ontstekingen en uiteindelijk verlies van het myelineherstel (remyelinisatie). Dit natuurlijke herstelproces van de isolatielaag rondom zenuwen is cruciaal om zenuwschade te voorkomen. Medicijnen die het myelineherstel bevorderen kunnen een bijdrage leveren aan de behandeling van schade aan zenuwbanen, zogenaamde neurodegeneratie. Dergelijke medicijnen zijn nog niet beschikbaar.

Methode

Het is opmerkelijk dat bij MS het natuurlijk herstel van myeline efficiënter verloopt in aangedane gebieden in de grijze hersenstof dan in aangedane gebieden in de witte hersenstof. Dit kan ten dele worden verklaard door verschillen in cellen die de witte c.q. grijze hersenstof bevolken, en/of door verschillen in de micro-omgeving van de grijze en witte hersenstof. Macrofagen en microglia zijn twee soorten afweercellen die in grote getale aanwezig zijn in hersengebieden aangedaan door MS. Lang werd gedacht dat deze cellen een schadelijke bijdrage leveren aan het ziekteproces. Er is echter steeds meer bewijs dat de cellen ook beschermend kunnen werken. Door het opruimen van beschadigd myeline maken de cellen het herstel van de isolatielaag juist mogelijk. Als de cellen myeline opnemen, zorgt dit ervoor dat de cellen zich anders gaan gedragen: ze dragen bij aan de wondgenezing. Wij hebben onlangs aangetoond dat cholesterol en vetzuren uit de myeline ‘signalen’ vormen waardoor de cellen gaan functioneren als ‘beschermers’. In de grijze en witte stof zijn verschillende hoeveelheden van het cholesterol en de vetzuren aanwezig. Wij vermoeden dat dit de reden is waardoor het natuurlijk myelineherstel beter verloopt in de grijze stof. In dit verkennende onderzoek bestuderen wij de verschillen tussen myeline van de witte en grijze stof en welk effect dit heeft op het functioneren van microglia en macrofagen. Vervolgens gaan wij onderzoeken in hoeverre de afweercellen na het opnemen van myeline uit de witte en grijze stof het herstel van myeline bevorderen.

Verwacht resultaat

Het onderzoek geeft antwoord op de vragen: Kan het verschil in herstelvermogen verklaard worden door verschillen in lokale myelinesamenstelling? En wat op zijn beurt weer een effect heeft op het herstel-aansturende vermogen van het immuunsysteem?

 

Impact

Ons onderzoek geeft inzicht in de mechanismen die betrokken zijn bij het natuurlijk herstel van myeline in de hersenen. Dit biedt aanknopingspunten voor de ontwikkeling van nieuwe therapieën voor MS.    

 

Drs. D.H. Lentferink (UMCG, Groningen) en Dr. J. Bogie (Universiteit Hasselt, België) – 17-970MS

€ 15.000,- voor 1 jaar, toegekend in 2017

icoon oorzaken