MeDAS-PET-scan: myeline meten is weten

K. van der Weijden, Dr. E.F.J. de Vries, Dr. J.F. Meilof

“Met dit onderzoek willen we aantonen dat een PET-scan met een nieuw contrast middel kan worden gebruikt om de schade en het herstel van myeline, de isolatielaag van de zenuwbanen, te meten bij mensen met MS. Met deze PET-scan kunnen we vervolgens sneller medicijnen testen die myeline reparatie bevorderen”

Belang

MS is een ziekte waarbij de isolatielaag, de myeline rondom de zenuwen in de hersenen en het ruggenmerg, wordt aangetast. Wanneer er geen herstel optreedt raken de zenuwuitlopers onomkeerbaar beschadigd. Anders gezegd: de zenuwsignalen komen niet meer goed door. Herstel van de isolatielaag is dus nodig om de functie van de zenuwen te behouden.

Er bestaat nog geen medicijn dat voor reparatie van de beschadigde isolatielaag rondom zenuwen zorgt. Onderzoek naar de ontwikkeling van dit type medicijnen zou enorm versnellen, wanneer er een methode beschikbaar komt die de status van de myeline kan meten bij mensen met MS.

Methode

Om myeline betrouwbaar te kunnen meten, hebben we een PET scan ontwikkeld die gebruik maakt van de stof MeDAS. In dit onderzoek gaan we de MEDAS-PET scan testen op bruikbaarheid in mensen met progressieve MS, waarbij de hersenen én het ruggenmerg gescand worden. Bij progressieve MS zitten de laesies met de myeline schade namelijk vaak in het ruggenmerg. Naast een PET-scan wordt ook een MRI-scan gemaakt om de beelden te vergelijken. Bij een deel van de mensen wordt de scan na een jaar herhaald om te kijken naar myeline veranderingen in de tijd. 

Resultaat

Inmiddels zijn de eerste MeDAS-PET-scans gemaakt. Het scanprotocol wordt goed verdragen door de deelnemers. De eerste resultaten zijn bemoedigend. De MeDAS-PET toont inderdaad een verschil tussen plekken met veel en met weinig myeline (zie foto). Er wordt nu hard gewerkt aan de verfijning van het protocol om zo precies mogelijk myeline te kunnen meten. Binnenkort start het tweede deel van het onderzoek waarbij deelnemers ook een herhaalde scan na 1 jaar zullen ondergaan. Zo kunnen we het verloop van myeline afbraak en aanmaak in de tijd meten.      

geautomatiseerde synthese apparatuur waarmee het radioactieve contrastmiddel wordt geproduceerd

Impact

Met behulp van dit innovatieve onderzoek kunnen we de myeline laag volgen in de tijd en is er een zeer efficiënte methode om de werking van nieuwe medicijnen te testen op het herstel van myeline. Dit kan leiden tot betere medicijnen voor mensen met MS.  

 

Dit onderzoek is onderdeel van het Programma Translationeel Onderzoek.

 

Bekijk hier het filmpje waarin Dr. Jan Meilof in eigen woorden het doel en het belang van het onderzoek toelicht.

 

Dr. E.F.J. de Vries en Dr. J.F. Meilof (UMCG, Groningen) 16-955MS

€ 150.000,- voor 4 jaar, 2017-2021

Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door co-financiering van ZonMw.


1 Een Positron Emissie Tomografie (PET)-scan is een techniek om weefsels of cellen in ons lichaam in beeld te brengen met behulp van een kleine hoeveelheid radioactieve stof. Welke weefsels ‘oplichten’ in de scan is afhankelijk van de gebruikte contrastvloeistof. Zo kan er bijvoorbeeld onderscheid worden gemaakt tussen cellen die actief delen, zoals kankercellen, en rustende cellen. In het huidige onderzoek wordt een contrastvloeistof gebruikt die selectief wordt opgenomen door weefsels met myeline.