Microglia in de ontwikkeling van MS

Dr. S.M. Kooistra, A. Miedema

“Microglia cellen, de afweercellen van het brein, zijn belangrijk bij de ontwikkeling van MS. Er is echter nog veel onduidelijkheid over de exacte bijdrage van microglia aan het ziekteproces. Ons onderzoek richt zich op het bestuderen van individuele microglia cellen om zo aanknopingspunten te vinden voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen.” Susanne Kooistra

Belang

Microglia, de lokale afweercellen van het centrale zenuwstelsel, spelen een belangrijk rol bij het ontstaan en de progressie van MS. De exacte bijdrage aan het ziekteproces is echter nog niet duidelijk. Pas wanneer dit duidelijk is, kan een medicijn worden ontwikkeld dat zich richt op deze cellen.

Methode

Afhankelijk van de plek in de hersenen en in welk type MS-laesie1, zien we een grote variatie in microglia cellen en hun functie. De afweercellen zijn als kameleons. Ze kunnen bijdragen aan de ziekte of de hersenen juist beschermen. Een combinatie van schadelijke en beschermende functies is ook mogelijk. Welke van deze opties het is, wordt door gen-activiteit bepaald. Gen-activiteit kan bepaald worden door de hoeveelheid RNA die door cellen gemaakt wordt te meten. In het verleden was het alleen mogelijk om groepen cellen te analyseren, maar ons onderzoek maakt gebruik van een innovatieve techniek waarmee we per individuele microglia cel kunnen bepalen welke genen ‘aan’ en ‘uit’ staan. 

1Een MS-laesie is een gebied in het centrale zenuwstelsel dat is aangedaan door MS. 

Resultaat

Uit onze eerste analyses blijkt dat er duidelijke verschillen zijn tussen grijze en witte stof microglia, waarbij we aanwijzingen hebben dat witte stof microglia meer gevoelig voor stress zouden kunnen zijn. Daarnaast vinden we specifieke microglia-subtypen in de aanwezigheid van MS-laesies. Deze subtypen worden gekarakteriseerd door de aanwezigheid van specifieke RNAs en produceren moleculen die betrokken zijn bij ontstekingsprocessen en de productie van vetten. Beide processen spelen een belangrijke rol in MS, waarbij ontstekingsreacties laesies veroorzaken en de vettige myeline die de uitlopers van zenuwen omhult, beschadigd wordt. Ook hebben we aanwijzingen dat deze microglia subtypen een tijdelijke staat zou kunnen zijn, die mogelijk omkeerbaar is. 

Impact

Inzicht in de verschillende functies van microglia cellen kunnen mogelijke aanknopingspunten bieden voor de ontwikkeling van medicijnen die gericht zijn op het veranderen van microglia activiteit, zodat die functies van microglia die schade voorkomen of bijdragen aan herstel gestimuleerd worden.

 

Dr. S.M. Kooistra (UMCG, Groningen) - 16-947MS

€ 428.320,- voor 4 jaar, 2018-2022

 

MS-Fellow

Dr. Susanne Kooistra is gespecialiseerd in moleculaire celbiologie en weet veel over ons erfelijk materiaal en de werking van onze genen. Na haar promotie heeft ze 5 jaar onderzoek gedaan in Kopenhagen, de wereldtop op het gebied van gen-regulatie. De waardevolle kennis die ze heeft opgedaan in het buitenland, benut Kooistra nu binnen haar eigen onderzoekslijn in Groningen.