Mogelijkheden om de schade bij MS te herstellen: het verwijderen van een obstakel

Belang

Myeline is een vetachtig isolerend laagje rondom zenuwen, wat zorgt voor de snelle en soepele overdracht van zenuwprikkels. Dat is nodig om bijvoorbeeld te kunnen lopen of anderzijds te bewegen. Bij multiple sclerose (MS) ontstaan kleine gebiedjes in de hersenen en in het ruggenmerg, ‘laesies’ genaamd, waar door een nog onbekende oorzaak myeline wordt afgebroken en meestal niet meer wordt aangemaakt. Door deze blijvende schade aan het myeline wordt de informatieoverdracht door de zenuwen ernstig belemmerd, wat zich onder meer uit in een voortschrijdende uitval van beweging en gevoel. Opmerkelijk is dat de cellen die verantwoordelijk zijn voor de aanmaak van dat myeline, de oligodendrocyten, meestal wel in de aangetaste gebieden aanwezig zijn. We vermoeden dat de activiteit die nodig is voor het opnieuw aanmaken van het myeline is ontregeld. We denken dat een eiwit, fibronectine geheten, daarbij een rol speelt. In gezonde hersenen zorgt dit eiwit voor het vermenigvuldigen van de cellen, en verdwijnt het weer op het moment dat myeline opnieuw wordt aangemaakt. Wij hebben recent gevonden dat fibronectine ook voorkomt bij MS-patiënten, maar in dit geval is het samengeklonterd en wordt het vermoedelijk niet meer afgebroken. We denken dat deze permanente aanwezigheid van fibronectine ‘klonten’ de activiteit ontregelt die nodig is voor het repareren van het myeline. In dit project proberen we erachter te komen hoe het komt dat fibronectine ‘klonten’ niet worden afgebroken.

Methode

We hebben onderzocht welke cellen en eiwitten (‘enzymen’) in gezond weefsel fibronectine laten verdwijnen. Daarnaast hebben we onderzocht in hoeverre deze cellen en enzymen fibronectine ‘klonten’ kunnen afbreken, en of de laesies hiervoor de capaciteit hebben.

Resultaat

Het enzym dat het meest effectief is in het afbreken van fibronectine ‘klonten’, MMP7, is niet of nauwelijks in MS-laesies aanwezig. De cellen die het MMP7 functioneren niet goed in MS-laesies door de aanwezigheid van de ‘klonten’.

Impact

Het niet aanwezig zijn van MMP7 is waarschijnlijk een reden waarom in het geval van MS fibronectine niet verdwijnt en herstel van schade uitblijft. De volgende stap is om een manier te ontwikkelen om het benodigde enzym lokaal te produceren om zo de fibronectine ‘klonten’ in de aangetaste gebieden te verwijderen en de weg naar herstel mogelijk te maken.

Dr. W. Baron (UMCG, Groningen) 14-861MS

€ 49.971,- voor 1 jaar, afgerond in 2016