Oorzaak van cognitieve problemen bij MS

Prof.dr. J.J.G. Geurts, dr. H.E. Hulst

“Het Expertisecentrum Cognitie richt zich op specialistische zorg en onderzoek naar cognitieve problemen bij MS. Wij bestuderen de hersenprocessen verantwoordelijk voor cognitieve problemen en onderzoeken mogelijke behandelingen. In dit centrum worden vragen uit de praktijk onderzocht en vice versa worden resultaten uit onderzoek direct toegepast in de praktijk. Daarnaast richten we ons binnen dit project op onderzoek naar de oorzaak van MS.” Jeroen Geurts

Belang

Dat mensen met MS vaak moeten leven met ernstige, progressieve lichamelijke klachten, is inmiddels veelal bekend. Minder bekend zijn de problemen met het denkvermogen (cognitie) waarmee met name jonge mensen worden geconfronteerd. Deze klachten leiden tot een sterk verminderde kwaliteit van leven en beperkingen in het bestaan van alledag. Meer dan de helft (43-70%) van de mensen met MS ervaart deze problemen. Momenteel zijn er een zeer beperkt aantal behandelingsmogelijkheden voor de cognitieve symptomen van MS beschikbaar; daar gaat het Expertisecentrum cognitie van het MS Centrum Amsterdam verandering in brengen.

Methode

Dit project bestaat uit 3 deelprojecten:

A/ Oorzaak van MS – uitgevoerd door dr. Antonio Luchicchi

Een klassieke hypothese stelt dat MS wordt veroorzaakt door een auto-immuun aanval tegen het isolerende omhulsel van de zenuwcellen, de myeline. Er zijn echter observaties die dit concept bestrijden en suggereren dat pas in tweede instantie de bovengenoemde aanval plaatsvindt. Eerst zou namelijk een onbalans ontstaan in de recentelijke ontdekte axon-myeline synaps (AMS), oftewel hoe goed het isolerende omhulsel (myeline) hecht aan de zenuwcel (axon). Met dit project streven we om te kijken naar de subtiele veranderingen die in de AMS gebeuren die van belang zijn om beter te begrijpen hoe MS begint. Hersenmateriaal van 4 overleden MS-patiënten, 5 controles en 4 Alzheimer patiënten werd gebruikt om grondig te kijken naar de redenen van deze verstoorde interactie in de AMS. Gebruik makend van moderne moleculaire technieken werd de normale uitziende witte stof (NUWS, nog niet aangetast door MS pathologie) bestudeerd.

B/ De rol van hersenstoffen GABA en glutamaat bij cognitieve achteruitgang – uitgevoerd door drs. Marijn Huiskamp

55 mensen met MS en 20 gezonde vrijwilligers worden uitgebreid neuropsychologisch getest en ondergaan MRI en PET scans. Hiermee kunnen we de verschillen in kaart brengen tussen mensen met MS die geen cognitieve stoornissen hebben en mensen met MS die wel cognitieve stoornissen hebben. Er wordt specifiek gekeken naar de neurotransmitters GABA (remmende stof) en glutamaat (stimulerend stofje) in relatie tot cognitief functioneren.  

C/ SOMSCOG (klein deel van de kosten van dit spreekuur worden vergoed door deze subsidie)

Bij het Second Opinion MS en COGnitie spreekuur (SOMSCOG) komen mensen die cognitieve klachten ervaren. Tijdens een dag op de polikliniek neurologie krijgt men een neurologisch consult gecombineerd met neuropsychologisch onderzoek en aanvullende diagnostiek (MRI en MEG scan, bloedafname, lumbaalpunctie). In een multidisciplinair team van artsen, (neuro)psychologen en wetenschappers wordt elke patiënt besproken en wordt twee weken na de screeningsdag een advies op maat gegeven.

Verwacht resultaat

A/ Wij hebben verschillende morfologische, biochemische en structurele veranderingen geobserveerd in de normale uitziende witte stof van MS-patiënten in vergelijking met witte stof van gezonde controles en patiënten met Alzheimer. Dit heeft ons meerdere inzichten gegeven om verdere studies in te plannen.

B/ De dataverzameling is nog in volle gang. Begin 2020 hebben we 54 mensen met MS en 15 gezonde vrijwilligers geïncludeerd. De resultaten volgen nadat het onderzoek bij alle deelnemers is afgerond.

C/ In februari 2017 is de eerste persoon met MS gezien op het SOMSCOG spreekuur. Ondertussen zijn meer dan 120  personen gezien op dit spreekuur. Iedereen gaat met een gepersonaliseerd advies naar huis om daar de juiste behandeling te krijgen of wordt doorverwezen naar één van onze experimentele onderzoeken. Dit zijn onderzoeken waarbij de effectiviteit van nieuwe niet-farmacologische interventies (zoals bijvoorbeeld dans, aandachttraining, mindfulness, online cognitieve gedragstherapie) wordt onderzocht op het cognitieve functioneren.

Impact

Wij zijn wereldwijd het eerste centrum dat onderzoek en zorg zo dicht naast elkaar heeft georganiseerd. Door het realiseren van het Expertisecentrum kunnen we een sprong voorwaarts maken naar het vinden van een oplossing voor één van de problemen bij MS die een enorme impact op de kwaliteit van leven heeft. 

Over MoveS

MoveS is een fondsenwervend initiatief en zet zich in voor een MS-vrije wereld. Om dit te

bereiken is geld nodig om wetenschappelijk onderzoek mogelijk te maken naar de oorzaak en behandeling van de zenuwziekte multiple sclerose. Hiervoor is MoveS jaarlijks (mede)organisator van meerdere evenementen, zoals Klimmen tegen MS, MS Hackathon en ArenA MoveS.

 

Prof.dr. J.J.G. Geurts, dr. H.E. Hulst, dr. B.A de Jong, M. Huisman, A. Luchicchi (MS Centrum Amsterdam) 16-954a-dMS

€ 714.516,- voor 4 jaar, 2017-2021 (onderzoekslijnen a en b)

  

Dit project is mogelijk gemaakt door MoveS.


Over MoveS
MoveS is een fondsenwervend initiatief en zet zich in voor een MS-vrije wereld. Om dit te bereiken is geld nodig om wetenschappelijk onderzoek mogelijk te maken naar de oorzaak en behandeling van de zenuwziekte multiple sclerose. Hiervoor is MoveS jaarlijks (mede)organisator van meerdere evenementen, zoals Klimmen tegen MS.