Het ontrafelen van mechanismes achter door ijzer aangewakkerde groei van MS-laesies
“Ik houd ervan om ergens in te duiken, het uit te pluizen, me erin vast te bijten. Ik word geïnspireerd door bijvoorbeeld congressen waar je andere onderzoekers hoort en spreekt. Dan denk ik: ‘Daar wil ik ook aan bijdragen!’. En natuurlijk inspireren mensen met MS mij. De donoren van de Nederlandse Hersenbank vertrouwen hun hersenen aan ons, de onderzoekers, toe. Met de boodschap: probeer daar maar iets in te ontdekken. Nou, dat wil ik heel graag doen.”
Belang: Het ziektebeloop is voor elk persoon met MS anders. Ook in het hersenweefsel van overleden hersendonoren met MS zien we grote verschillen tussen mensen. Met behulp van weefselonderzoek kunnen ontstekingen en littekens door MS – de MS-laesies – in kaart worden gebracht. Bij sommige laesies is er ophoping van ijzer in microglia cellen. Mensen met laesies die ijzer bevatten gaan sneller achteruit. Doordat deze laesies blijven groeien, ontstaat er meer schade. Als we beter begrijpen waarom deze laesies slechter zijn dan laesies zonder ijzer ophoping, kunnen we betere geneesmiddelen ontwikkelen die dit proces kunnen tegengaan.
IJzer in MS-laesies zorgen voor een slechtere prognose
Methode: Wij willen eerst in kaart brengen wat voor typen laesies met ijzer er zijn en hoe deze er uit zien. Vervolgens willen wij onderzoeken of het ijzer afkomstig zou kunnen zijn uit lekkende bloedvaten. Daarna gaan we onderzoeken of we verschillen vinden tussen laesies met ijzer en laesies zonder ijzer. We gaan onderzoeken of de dichtheid van verschillende hersen- en immuuncellen anders is. Daarnaast gaan we onderzoeken welk mechanisme verantwoordelijk is voor de schade in laesies met ijzer. We meten of er meer geoxideerde vetten zijn, of er opeenhopingen zijn van lysosomen in microglia cellen, of er meer productie is van vrije zuurstof radicalen, en of er meer ontsteking is. Dit gaan we onderzoeken door middel van weefselkleuringen. Tot slot willen wij de functionele gevolgen van ijzer opname in kaart brengen. Hiervoor gebruiken we een 2D model van microglia cellen, die uit menselijke stamcellen worden geproduceerd. In dit model willen we de opname van ijzer en de schade die daardoor wordt veroorzaakt tegen gaan.
Slechter herstel en meer groei van laesies door ijzer?
Verwacht resultaat: Wij verwachten dat laesies met ijzer sneller groeien en minder herstellen door verschillende mechanismes. We verwachten meer geoxideerde vetten en meer ontsteking in laesies met ijzer en dat microglia cellen met ijzer meer lysosomen bevatten. We verwachten ook dat microglia cellen die behandeld zijn met ijzer en myeline minder zure lysosomen hebben en meer vrije zuurstof radicalen produceren. Verder verwachten wij dat we dit proces kunnen tegen gaan door de opname van ijzer en vetten te remmen en de uitscheiding van deze stoffen te stimuleren. We verwachten dat na behandeling de lysosomen weer zuurder worden en de oxidatieve stress wordt verminderd, waardoor het effect van ijzer op weefselschade wordt beperkt.
Zoektocht naar middelen voor progressieve MS
Impact: Er is een tekort aan beschikbare geneesmiddelen voor de progressievere fase van MS. Door beter te begrijpen waarom en hoe laesies met ijzer alsmaar blijven groeien, en door inzicht te krijgen in strategieën om dit tegen te gaan, kunnen we uiteindelijk betere medicijnen ontwikkelen voor mensen met MS die snel achteruitgaan.
Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door de Gemmy & Mibeth Tichelaar Foundation.
Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door de Gemmy & Mibeth Tichelaar Foundation. 
