Cognitie

bij MS zijn vaak onzichtbaar, maar kunnen het dagelijks leven sterk beïnvloeden. Concentreren, informatie verwerken of meerdere dingen tegelijk doen kost dan meer moeite. Onderzoek naar helpt om deze klachten beter te herkennen, te begrijpen en gerichter te behandelen.

Klachten bij MS: vaak onzichtbaar, veel impact

MS zorgt niet alleen voor lichamelijke klachten, maar kan ook invloed hebben op het denken, onthouden en verwerken van informatie. Meer dan de helft van de mensen met MS krijgt te maken met . Dat kan zich bijvoorbeeld uiten in sneller afgeleid zijn, moeite hebben met plannen of een trager tempo bij het uitvoeren van dagelijkse taken. Klachten die niet direct zichtbaar zijn voor anderen, maar wel veel impact hebben op het leven van iemand met MS. Werk, studie, sociale contacten en gewone dagelijkse bezigheden vragen meer energie dan voorheen. kunnen in elke fase van MS voorkomen, soms al kort na de diagnose. Ook voor naasten kan dit merkbaar zijn, omdat iemand sneller overbelast raakt of meer rust en structuur nodig heeft.

Aanpak van cognitieve klachten

Of en zo ja welke iemand ervaart verschilt per persoon. Deze klachten zijn niet altijd goed te verklaren aan de hand van actieve ontstekingen () op een -scan. Daarom is meer onderzoek nodig om te begrijpen waarom de ene persoon wel krijgt en de ander niet. Die kennis is belangrijk om klachten beter te kunnen behandelen of mogelijk te voorkomen. Bestaande ziekte-remmende medicatie heeft namelijk maar een beperkt effect op .

“Behandeling van de niet-lichamelijke gevolgen van MS is cruciaal om de maatschappelijke participatie en kwaliteit van leven van mensen met MS te verhogen.“

Prof.dr. Joke Spikman, hoogleraar klinische neuropsychologie UMCG

“Cognitieve klachten zijn moeilijk uit te leggen. Hopelijk leidt meer kennis niet alleen tot medicijnen, maar ook tot praktische handvatten voor mensen met MS.”

Marjan leeft met MS

Focus in het onderzoek

Onderzoek naar bij MS richt zich op drie belangrijke vragen:

  • Hoe ontstaan bij mensen met MS?
  • Hoe kunnen beter herkend en gemeten worden?
  • Hoe kunnen verminderd worden?

Meer inzicht in de oorzaken van én betere manieren om deze te meten, helpt onderzoekers om gerichter naar oplossingen te zoeken. Zo kan onderzoek bijdragen aan ondersteuning die mensen met MS helpt om actief mee te blijven doen in het dagelijks leven.

Wat we al weten

bij MS zijn niet altijd eenvoudig te herkennen of te verklaren. Wat op een -scan zichtbaar is, zegt namelijk niet altijd iets over de klachten die iemand ervaart. Mensen met op een vergelijkbare plek kunnen toch heel verschillende hebben. Dat hangt onder meer af van welke cognitieve functie is aangedaan en hoe de communicatie tussen hersengebieden, ook wel hersennetwerken genoemd, wordt verstoord. Er is op dit moment geen behandeling die volledig kan verhelpen.

Problemen ontstaan meestal door een combinatie van factoren. en myelineschade kunnen verbindingen tussen hersengebieden verstoren. Het verwerken van informatie kost hierdoor meer mentale inspanning en vermoeidheid kan sneller optreden. Ook factoren zoals stress, slaapgebrek, depressieve klachten of andere aandoeningen kunnen versterken. Andersom kunnen leiden tot frustratie, overbelasting en het gevoel minder grip te hebben op de dag.

Hoe ontstaan cognitieve problemen?

Om het ontstaan hiervan beter te begrijpen, brengen onderzoekers hersennetwerken in kaart. Dat doen zij met - en en door hersenweefsel te bestuderen. Zo wordt duidelijk wanneer schade aan , zenuwcellen en verbindingen bijdraagt aan . Door myelineschade kunnen verbindingen tussen hersengebieden minder goed werken of zelfs verbroken raken. Daardoor wordt informatie minder efficiënt verwerkt en kunnen mensen met MS sneller overprikkeld raken. De hersenen filteren relevante en niet-relevante prikkels dan minder goed.

Onderzoekers gebruiken daarnaast testen en vragenlijsten om beter te begrijpen welke iemand ervaart. Daarmee brengen zij functies in kaart zoals aandacht, geheugen, denksnelheid, plannen en schakelen tussen taken. Vragenlijsten laten zien hoe deze klachten doorwerken in het dagelijks leven, bijvoorbeeld bij concentratie, prikkelverwerking of mentale vermoeidheid. Door deze informatie te combineren met hersenmetingen ontstaat meer inzicht in de relatie tussen veranderingen in het brein en het dagelijks functioneren van mensen met MS.

Klachten bij MS anders dan bij dementie

Geheugen- en concentratieproblemen kunnen zorgen oproepen bij mensen met MS. Een angst die vaak leeft is ‘word ik dement?’. Bij MS raakt vooral de verwerking van informatie verstoord door schade in hersennetwerken; bij dementie gaan hersencellen geleidelijk achteruit. De klachten kunnen lijken op elkaar, maar de oorzaak en het verloop zijn anders.

Onderzoekers brengen verstoringen in hersennetwerken in kaart om beter te voorspellen wie ontwikkelt, hoe deze samenhangen met het ziekteverloop en wanneer ingrijpen mogelijk is.

Cognitie meten en problemen herkennen

Er zijn verschillende neuropsychologische testen om te meten. Toch laten deze testen niet altijd zien welke problemen mensen met MS in het dagelijks leven ervaren. Iemand kan tijdens een test goed presteren, maar thuis of op het werk toch moeite hebben met concentreren, schakelen of meerdere dingen tegelijk doen. Daarom ontwikkelen onderzoekers nieuwe manieren om beter te meten in situaties die meer lijken op het echte leven.

Een voorbeeld is onderzoek waarbij mensen met MS tijdens een -scan een speciaal ontworpen film bekijken om aandacht en informatieverwerking te meten. Daarnaast worden klachten op meerdere momenten thuis gevolgd, zodat duidelijker wordt hoe gedurende de dag of week verandert.

Door testen, vragenlijsten, dagelijkse metingen en te combineren, willen onderzoekers bij MS eerder en nauwkeuriger herkennen.

“Als de verbindingen in het brein verstoord raken, stokt de informatiestroom. Door dit proces beter te begrijpen, komen we dichter bij het herkennen en behandelen van cognitieve klachten bij MS.”

dr. Menno Schoonheim, MS Centrum Amsterdam

Behandeling van cognitieve problemen

bij MS zijn op dit moment niet volledig te herstellen. Wel kunnen behandelingen zoals cognitieve revalidatie en mindfulness helpen om beter met de klachten om te gaan. Daardoor kunnen mensen minder hinder ervaren in het dagelijks leven.

Daarnaast bestuderen wetenschappers hoe behandelingen persoonlijker kunnen worden gemaakt. Door biologische metingen te combineren met ervaringen uit het dagelijks leven, willen zij beter begrijpen waardoor ontstaan en welke ondersteuning het beste past bij iemands situatie.

Onderzoekers zoeken naar gerichte ondersteuning en behandelingen die verminderen en het dagelijks functioneren van mensen met MS verbeteren.

Het belang van verder onderzoek

Verder onderzoek naar bij MS is nodig om beter te begrijpen wat er in de hersenen gebeurt en hoe dit doorwerkt in het dagelijks leven. Door hersenmetingen, in het bloed, cognitieve testen en ervaringen van mensen met MS te combineren, ontstaat een completer beeld van . Die kennis helpt om problemen eerder te herkennen, beter te volgen en gerichter ondersteuning te bieden. Zo draagt onderzoek bij aan meer grip, zelfstandigheid en kwaliteit van leven voor mensen met MS.

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Andere thema's

Behandeling op maat Cognitie Epstein-Barr virus (EBV) Erfelijkheid Kinder MS Myeline Progressie
Secret Link