“Als beginnende wetenschapper kan ik veel leren door deel te nemen aan een nieuwe wetenschappelijke omgeving (Oostenrijk) en ervaring op te doen met de klinische en (neuro)psychologische expertise, onderzoeksinstrumenten en wetenschappelijke cultuur”.
Marloes Bet
Belang: Van alle mensen met MS ervaart ruim 80% vermoeidheidsklachten, waardoor veel dagelijkse bezigheden hen zwaar vallen. Daarmee heeft vermoeidheid een grote impact op de kwaliteit van leven van mensen met MS. Omdat we niet goed weten welke processen in het brein ten grondslag liggen aan vermoeidheid, is vermoeidheid niet goed te behandelen. Meer kennis hierover kan worden ingezet voor nieuwe behandelmethoden om vermoeidheid te bestrijden. We verwachten dat hersengebieden die gevoelig zijn voor bepaalde, zogeheten “monoaminerge” signaalstoffen (zoals serotonine, dopamine, en noradrenaline) met name verstoord zijn, omdat MS-ontstekingen de productie van deze stoffen verhindert.
Methode: Met functionele MRI brachten wij in kaart hoe de communicatiepatronen tussen hersengebieden (de zogenaamde hersendynamiek) eruit zien. We brachten de verschillen in hersendynamiek in verband met algemene vermoeidheid, maar ook specifieker met cognitieve vermoeidheid (gerelateerd aan denken) en motorische vermoeidheid (gerelateerd aan bewegen). Daarnaast keken we naar de “monoaminerge” systemen, op basis van de hoeveelheid aanwezige receptoren voor serotonine, dopamine en noradrenaline. We werkten samen met een onderzoeksteam in Graz, gespecialiseerd in het meten van vermoeidheid bij MS. De hersendynamiek tussen vermoeide en niet-vermoeide mensen met MS werden met elkaar en met gezonde controles vergeleken.
Resultaat: We vonden dat hersengebieden bij vermoeide mensen met MS een meer chaotische hersendynamiek lieten zien dan bij niet-vermoeide mensen met MS en gezonde controles. Wanneer we specifiek keken naar hersengebieden die gevoelig waren voor de signaalstoffen, zagen we dat dit ook het geval was voor hersengebieden waarin de serotonine-1a receptor relatief veel voorkomt. Deze receptor is al eerder gekoppeld aan vermoeidheid in zowel gezonde als zieke populaties. Dit hing echter niet specifiek met cognitieve vermoeidheid (gerelateerd aan denken) of motorische vermoeidheid (gerelateerd aan bewegen) samen.
Daarnaast zagen we bij álle mensen met MS een meer chaotische dynamiek van hersengebieden met veel serotonine-2a receptoren vergeleken met controles. Hoewel dit dus een effect is in MS, lijkt dit niet specifiek gerelateerd aan vermoeidheid.
Impact: We vonden een verhoogde dynamiek van zowel (1) het brein als geheel, als (2) het serotonine-systeem tussen vermoeide mensen met MS en niet-vermoeide mensen. Het eerste bevestigt dat verhoogde “chaotische” dynamiek in het brein bij mensen met MS inderdaad samenhangt met vermoeidheid. Verder toont het tweede aan dat signalering van het serotoninesysteem (met name serotonine-1a receptoren) aangetast zou kunnen zijn bij mensen met MS die last hebben van vermoeidheid. Deze kennis kan helpen om een meer gerichte behandeling tegen vermoeidheid te ontwikkelen voor mensen met MS.
Nieuwsberichten:
