De duizend gezichten van MS

Het verloop is voor elke vorm, en voor iedereen anders. Men spreekt daarom ook wel eens van ‘de duizend gezichten van MS’. Kijkend naar het verloop van de klachten, zijn er grofweg drie vormen van multiple sclerose te onderscheiden. Maar de ernst van de klachten en de snelheid van de achteruitgang kan zelfs binnen een vorm sterk variëren, van mild tot zeer agressief.

Relapsing remitting MS (RRMS)

Bij de meeste mensen (ongeveer 85%) begint MS met aanvallen die weer overgaan. In het begin van de ziekte kan het lichaam de schade, die door de ontstekingen wordt veroorzaakt, nog repareren, waardoor de klachten vaak weer (gedeeltelijk) overgaan. Het lijkt daardoor of de ziekte in aanvallen komt. Zo’n aanval wordt ook wel ‘schub’, of ‘exacerbatie’ of ‘relapse’ genoemd. Deze vorm van MS heet daarom ‘relapsing remitting MS’, afgekort RRMS. Tijdens de herstelperiode hebben mensen weinig of geen klachten. De ernst van de terugvallen, de periode tussen twee aanvallen en het herstel van myeline kan per persoon heel verschillend zijn.

Bij een deel van de mensen met relapsing remitting MS verloopt de ziekte heel mild. Deze vorm van MS wordt ook wel benigne MS genoemd. Bij deze milde vorm komen weinig aanvallen voor. Soms duurt het wel meer dan tien jaar voordat iemand een volgende aanval heeft. Daarbij hebben mensen met milde MS geen ernstige uitvalsverschijnselen en herstellen zij vaak volledig van een schub. Iemand met milde MS kan wel restverschijnselen overhouden aan een aanval, zoals krachtsvermindering in een been, een verminderd gezichtsvermogen, vermoeidheid of blaasproblemen. Of iemand deze vorm van MS heeft, kan pas na een aantal jaar worden vastgesteld.

Secundair progressieve MS (SPMS)

Op den duur is het lichaam steeds slechter in staat om de schade, die door de ontstekingen wordt veroorzaakt, te repareren. Hierdoor kan het gebeuren dat er na een verslechtering geen herstel meer optreedt. Er ontstaat zelfs een geleidelijke achteruitgang zonder dat daar aanvallen aan vooraf gaan. Ook kunnen er nieuwe klachten bijkomen. Deze vorm van MS heet ‘secundair progressieve MS’, afgekort SPMS. Ongeveer 80% van de patiënten met relapsing remitting MS ontwikkelen in de loop van de tijd secundair progressieve MS. Bij sommige mensen begint deze fase al een paar jaar na de eerste klachten, maar bij anderen duurt dit 20 jaar of meer en bij sommigen breekt deze fase gelukkig helemaal nooit aan.

Primair progressieve MS (PPMS)

Bij 10-15% van de patiënten begint de ziekte meteen met een geleidelijke achteruitgang. Er is dan geen sprake van aanvallen maar ook niet van herstel. Deze vorm van MS heet ‘primair progressieve MS’, afgekort PPMS. Mensen met deze vorm van MS krijgen, in vergelijking tot mensen met relapsing remitting MS, gemiddeld op latere leeftijd de diagnose. Daarnaast hebben mannen iets meer kans op deze vorm van MS dan vrouwen. De redenen hiervoor zijn onbekend.

3 tabellen van het klachtenverloop bij MS, relapsing-remitting MS, secundaire progressieve MS en primair progressieve MS
Klachtenverloop bij de verschillende vormen van MS