“Ik wil het lichaam een duwtje in de goede richting geven, zodat het zichzelf beschermt tegen MS.”
In het onderzoek van dr. Gijs Kooij draait alles om vetstoffen. Het beeld van ‘gezonde’ en ‘slechte’ vetten is volgens hem te simpel. Het gaat om de balans tussen verschillende vetstoffen. En juist deze balans is bij mensen met MS verstoord.
Dr. Gijs Kooij
Gijs houdt wel van een uitdaging, vier jaar geleden was hij een pionier in zijn vakgebied, zeker in Nederland. Ook bij andere onderzoekers in binnen- en buitenland is de bewustwording er; vetten spelen een cruciale rol in gezondheid én in multiple sclerose (MS).
“Ons brein bestaat voor 60% uit vetten” vertelt Gijs. “Eigenlijk weten we heel weinig over deze vetten. Onderzoek naar vetstoffen wordt vaak gezien als te complex of moeilijk en wordt daardoor nog weinig gedaan. Er valt dus nog veel te ontdekken.”
Met een MS-fellowship subsidie van Stichting MS Research, kon Gijs de stap maken van individuele onderzoeker naar groepsleider. De resultaten van zijn onderzoek zijn bemoedigend: “Wij zien dat verandering in vetstoffen samenhangt met achteruitgang bij mensen met MS. Opvallend is dat er één groep uitspringt: vetstoffen die ontstekingen stimuleren. Van die groep is er te veel aanwezig. In het laboratorium hebben we een manier gevonden om de schadelijke groep te verkleinen en de groep beschermende ontstekingsremmende vetstoffen te vergroten. Hiermee zijn we echt iets op het spoor.”
Om MS te kunnen stoppen, is er een behandeling nodig die ontstekingen remt én weefselschade herstelt. Daarom richt Gijs zich ook op een andere groep vetstoffen; de zogenaamde bouwstenen. Een voorbeeld is cholesterol, wat ook een belangrijke bouwstof is voor de productie van myeline*. Te veel cholesterol is slecht, maar weer is de balans cruciaal. Een beetje heeft het lichaam wel degelijk nodig.
“Wij onderzoeken de werking van een stof, die niet alleen cholesterol verlaagt, maar ook zorgt voor meer beschermende vetstoffen van het type bouwstenen. De belangrijkste vraag is; draagt dit ook bij aan weefselherstel?
Onze focus ligt nu op het uitzoeken hoe we vetten kunnen sturen om het ziekteverloop van MS gunstig te beïnvloeden. Daarvoor moeten we het hele systeem van beschermende vetstoffen begrijpen. Het kost dus tijd voordat dit een nieuwe behandeling wordt.”
Mensen met MS vragen Gijs regelmatig wat zij nu al zelf kunnen doen. “Mijn advies is: volg het voedingscentrum, dus eet gevarieerd met producten die rijk zijn aan gezonde vetzuren zoals omega-3. Deze essentiële vetzuren worden omgezet naar tal van beschermende vetstoffen. Of iedereen vetzuren kan omzetten naar beschermende vetstoffen is nog onbekend. Maar ook dat is één van de vragen waarop wij antwoord zoeken.“
De familie van vetstoffen is groot en veelzijdig. Hij bestaat uit vetten en vetachtige stoffen zoals vetzuren en cholesterol. Vetstoffen zijn onmisbaar voor ons lichaam en zeker voor onze hersenen. Sommigen zorgen voor de communicatie tussen cellen. Zo zijn er vetstoffen die aanzetten tot meer of juist minder ontstekingen. Een andere groep zijn de bouwstenen van ons lichaam, bijvoorbeeld van myeline.
Wat Gijs wil bereiken is een verschuiving van de balans richting de juiste beschermende vetstoffen. Minder ontstekingen en meer weefselherstel, dat is zijn doel. Dankzij het onderzoek begrijpen we nu al beter welke vetstoffen ontstekingen in MS kunnen beïnvloeden.
De volgende stap in het onderzoek is vast te stellen welke groep vetstoffen betrokken is bij het herstel van weefselschade. Zonder steun van donateurs kunnen Gijs en zijn team niet verder met dit veelbelovende onderzoek.
