Vandaag, op Wereld MS Dag, creëren we awareness en staan we stil bij de impact van MS: een slopende en onvoorspelbare ziekte, die wereldwijd 2,5 miljoen mensen treft.
Ondanks vooruitgang in de wetenschap, is er voor velen nog geen oplossing. Daarom blijven we ons hard maken. Onderzoek naar MS is nog steeds nodig.
Op deze belangrijke dag mogen we bekendmaken dat we dit jaar maar liefst acht nieuwe onderzoeksprojecten kunnen financieren. Dit is mogelijk dankzij de steun van onze donateurs en actienemers. Jullie inzet is hartverwarmend. Benieuwd wat de projecten inhouden? Hier volgt alvast een tipje van de sluier. Binnenkort zullen we de projecten uitgebreider toelichten.
Bij MS raakt de beschermende myeline laag rond zenuwvezels beschadigd, wat leidt tot ontstekingen en zenuwverlies. Dit verstoort de communicatie tussen de hersenen en de rest van het lichaam. Recent hebben dr. Wia Baron en prof.dr. Bart Eggen van het MS Centrum Noord Nederland ontdekt dat in beschadigde hersengebieden soms nieuwe zenuwcellen worden gevormd. Ze vonden aanwijzingen dat voorlopercellen in deze hersengebieden mogelijk niet uitgroeien tot oligodendrocyten – cellen die belangrijk zijn voor het herstel van myeline – maar in plaats daarvan uitgroeien tot zenuwcellen. De vraag die Wia en Bart de komende drie jaar zal bezighouden: “Is de vorming van nieuwe zenuwcellen gunstig of ongunstig voor het verloop van MS?”
Ongeveer de helft van onze hersenen bestaat uit vetten. Dr. Marc Baggelaar (UMC Utrecht) en dr. Jeroen Bogie (Universiteit van Hasselt) hebben ontdekt dat vetten gekoppeld aan eiwitten, een sleutelrol spelen bij zenuwschade in MS. Met deze subsidie willen zij de ‘vervetting’ van eiwitten in kaart brengen, zodat ze kunnen begrijpen hoe dit proces werkt en wat de rol hiervan is bij MS.
Doordat de beschermende laag van myeline bij MS afgebroken wordt, komen zenuwbanen ‘bloot’ te liggen. Hoewel deze laag, ook bij mensen met MS, op natuurlijke wijze kan herstellen, is dat proces niet eenvoudig en moeilijk te voorspellen. Om onbekende redenen herstelt de beschermlaag soms wel en soms niet, en in wisselende mate. Mensen bij wie dit herstel vaker plaatsvindt ervaren een milder verloop van de ziekte. Onderzoekers dr. Niamh McNamara en prof.dr. Inge Huitinga van het Nederlands Herseninstituut willen dit proces in de komende vier jaar uitvoerig onderzoeken bij onder andere hersenweefsel van overleden donoren. Deze informatie is belangrijk om uiteindelijk de voortgang van MS bij iedereen te kunnen remmen.
Bepaalde vetachtige stoffen (plasmalogenen) komen veel voor in gezond myeline – de beschermende laag rondom zenuwen – en spelen een belangrijke rol bij het herstel ervan, na schade. Uit recent onderzoek blijkt dat de hoeveelheid van dit soort vetachtige stoffen in het bloed bij mensen met MS sterk is verlaagd. Dit wijst erop dat het herstel van myeline bij hen mogelijk minder goed verloopt. Dr. Gijs Kooij en dr. Serhii Chornyi van het MS Centrum Amsterdam en het LUMC willen dit nader onderzoeken en een manier vinden om het herstelproces bij mensen met MS te verbeteren.
MRI-scans worden gemaakt om de hersenen te bestuderen: zijn er nieuwe ontstekingen te zien of is het hersenweefsel gekrompen? Dit geeft informatie over het verloop van MS. Op de MRI-beelden is ook de schedel zichtbaar, waarin zich beenmerg bevindt. Beenmerg komt voor in alle botten van het lichaam en produceert verschillende soorten afweercellen. De functie van het schedelbeenmerg is nauwelijks onderzocht bij gezonde mensen en al helemaal niet bij mensen met MS. Uit recent onderzoek blijkt dat in het bijzonder het beenmerg in de schedel een belangrijke rol kan spelen bij ontstekingsprocessen in de hersenen. Omdat ontsteking in de hersenen kenmerkend is voor MS, gaan dr. Petra Pouwels en dr. Menno Schoonheim (MS Centrum Amsterdam) dit nader onderzoeken.
Veel mensen met MS ervaren moeite met lopen. Fysieke training bij een fysiotherapeut kan helpen, maar net als medicijnen moet een training afgestemd zijn op de persoonlijke situatie en behoeften. Zowel spierkracht als het tempo van bewegen zijn belangrijk om te trainen bij het verminderen van loopproblemen. Powertraining combineert kracht met snelheid. Elke oefening stimuleert de samenwerking tussen zenuwen en spieren. Dit maakt powertraining een veelbelovende aanpak voor het behandelen van loopproblemen bij MS. Dr. Arianne Gravesteijn en prof.dr. Vincent de Groot (MS Centrum Amsterdam) onderzoeken komend jaar of een loop-specifieke powertraining haalbaar is en veilig kan worden uitgevoerd door mensen met MS.
Het voorspellen van ziekteprogressie bij MS blijft een uitdaging door het ontbreken van betrouwbare biomarkers. Het netvlies biedt een snelle en weinig ingrijpende manier om de gezondheid van de hersenen te onderzoeken. Uit eerder onderzoek is gebleken dat een dunner netvlies verband houdt met hersenkrimp en een ernstiger ziekteverloop. In dit project onderzoeken dr. Eva Strijbis en drs. Sezgi Kaar (MS Centrum Amsterdam) de relatie tussen netvliesverdunning, bloedvaten in het netvlies en de achteruitgang bij MS.
Naast onze reguliere subsidies stimuleren we jonge onderzoekers om meer werkervaring op te doen, bijvoorbeeld via een werkbezoek. Hiermee kan een onderzoeker tijdelijk in een ander laboratorium werken en nieuwe technieken leren. Dit is een goede manier om de samenwerking tussen laboratoria te versterken. Dit keer is het werkbezoek toegekend aan Lisanne van de Bovekamp (MS Centrum Amsterdam). Zij gaat naar de Universiteit van Hasselt, België om daar potentieel interessante stoffen te testen die zowel ontsteking als achteruitgang kunnen remmen.
Deze mooie projecten kunnen wij financieren door de steun van onze donateurs. Twee extra subsidies, de onderzoeken van Gijs Kooij en Eva Strijbis, zijn mogelijk gemaakt dankzij een bijzondere geoormerkte gift. Wij zijn onze donateurs dankbaar voor hun betrokkenheid en wensen alle onderzoekers heel veel succes!
