Wij blikken terug op twee succesvolle wetenschappelijke dagen. Ruim 140 MS-professionals uit zowel Nederland als België, reisden naar Genk (België) om elkaar te ontmoeten en de laatste onderzoeksresultaten uit te wisselen.
Het programma bevatte drie gastlezingen van prominente MS-onderzoekers rondom het thema neuro-inflammatie, ofwel ontsteking van het brein. Prof. Martin Kerschensteiner (Universiteit van München, Duitsland) legde de rol uit van de macrofaag (een bepaald soort immuuncel) in MS. De macrofaag draagt bij aan het ontstaan van MS-laesies. Het is opmerkelijk dat dezelfde cel onder andere omstandigheden juist kan helpen om schade in laesies te herstellen. Dr. Juan Garciá León (Universiteit van Malaga, Spanje) doet onderzoek naar oligodendrocyten, de hersencellen die myeline produceren. Hij ontwikkelde kweeksystemen in het laboratorium om het ziekteproces van MS te bestuderen. Dr. Bieke Broux (Universiteit van Hasselt, België) deelde haar kennis over een specifiek soort immuuncel, namelijk de regulerende T-cel. Deze cellen zorgen ervoor dat een immuunreactie in balans blijft. Zodat ziekteverwekkers, zoals virussen en bacteriën, wel worden opgeruimd maar het eigen lichaam niet beschadigd raakt. De regulerende T-cellen werken bij mensen met MS helaas niet zoals hoort en spelen daardoor een rol bij het ontstaan van ontstekingen in de hersenen.
Naast het delen van resultaten en het netwerken, willen wij jonge onderzoekers stimuleren en hen motiveren voor een carrière in het MS-onderzoeksveld. Dankzij diverse sponsoren konden we jonge talenten belonen met diverse prijzen voor de beste mondelinge presentatie, de beste poster-presentatie en de proefschrift-prijs voor onderzoek met een grote impact binnen het MS-veld. Daarnaast zijn er zogenaamde ‘MS-speed dates’, waarbij jonge onderzoekers van verschillende academische centra elkaar ontmoeten en vertellen over hun ideeën voor onderzoek. Als ze samen met een innovatief idee komen om een missend stukje van de MS-puzzel te vinden, krijgen zij de kans om daar een onderzoeksvoorstel voor in te dienen.
De kwaliteit van zowel de presentaties als de posters was ongekend hoog. Het was hierdoor voor de juryleden lastig een keuze te maken. De prijs voor beste presentatie ging dit jaar naar Janne Verreycken van de Universiteit van Hasselt. Zij liet zien dat de regulerende T-cellen heel belangrijk zijn voor het goed functioneren van de bloed-hersen-barrière. De jury gaf aan dat Janne enthousiast en spontaan presenteerde en dat de presentatie goed was opgebouwd. Mede hierdoor was de presentatie voor het publiek uitermate goed te volgen.
De prijs voor beste posterpresentatie ging naar Marloes Bet van het MS Centrum Amsterdam. Marloes kijkt naar hersennetwerken en dynamiek in de hersenen bij mensen met MS. Ze probeert een relatie te vinden tussen veranderingen in MRI-hersenbeelden en de toename van cognitieve problemen bij mensen met MS. De jury gaf aan dat deze studie heel complex is en lastig uit te leggen aan een divers publiek, maar Marloes ging dit goed af. De poster was heel helder en duidelijk door het gebruik van veel beeldmateriaal.
Een terugkerend onderdeel zijn de proefschrift prijzen. Een proefschrift omvat het werk van ongeveer vier jaar onderzoek van een jonge onderzoeker. De jury had de uitdagende taak om de beste proefschriften te selecteren. In het afgelopen jaar zijn maar liefst 11 onderzoekers in Nederland en België gepromoveerd in het MS-onderzoeksgebied. Dit werk is vooraf al beoordeeld door een universiteit op kwaliteit van het werk en de desbetreffende onderzoeker. De jury keek met name naar het onderzoek met de grootste impact en relevantie voor MS en selecteerde drie winnaars.
De eerste prijs voor het beste proefschrift ging dit jaar naar Alyssa Toorop (MS Centrum Amsterdam) en haar proefschrift getiteld ‘Therapie met natalizumab en ocrelizumab voor multiple sclerosis – de weg naar een persoonlijke aanpak’. Het doel van Alyssa’s onderzoek was om de behandeling met natalizumab en ocrelizumab, bij mensen met MS, te personaliseren. Maar ook om de mogelijkheden van therapie op maat bij mensen met MS in de klinische praktijk te onderzoeken. In de afgelopen 30 jaar zijn er veel behandelingen voor MS ontwikkeld, wat de vooruitzichten voor mensen met MS sterk heeft verbeterd. Alyssa heeft, samen met collega’s, laten zien dat het toepassen van therapie op maat voor natalizumab in Nederland haalbaar is (NEXT-MS studie). Ook voor ocrelizumab heeft zij stappen gezet op weg naar een persoonlijke behandeling, dit onderzoek vergt nog een extra verdiepingsstap. Het is een uitdaging om een gepersonaliseerde behandeling te maken voor alle verschillende medicijnen die er beschikbaar zijn en er de komende jaren nog bij zullen komen. Met dit proefschrift is een eerste grote stap gemaakt om behandelingen op maat toe te gaan passen.
“Therapie op maat is een steeds belangrijker onderwerp geworden in de behandeling van mensen met MS. Een gepersonaliseerde behandeling met natalizumab en ocrelizumab zorgt voor een lagere kans op bijwerkingen, minder ziekenhuisbezoeken voor patiënten en lagere zorgkosten. De zoektocht naar een optimale grenswaarde voor natalizumab en ocrelizumab gaat door, waaraan de resultaten van een aantal lopende onderzoeken hopelijk kunnen bijdragen.” Alyssa Toorop, beste proefschrift 2024
De tweede prijs voor het beste proefschrift was voor Sam Vanherle van de Universiteit van Hasselt. Sam deed onderzoek naar vetstoffen en de rol die deze stoffen hebben bij myeline-herstel bij MS. In de vroege fase van MS zorgt ontsteking niet alleen voor myeline-afbraak, maar ook voor myeline-herstel. Naarmate de ziekte vordert, neemt het vermogen voor myeline-herstel af. Sam onderzocht of vetstoffen hierbij een rol spelen, dit omdat hier aanwijzingen zijn. Hij toonde aan dat vetstoffen inderdaad een rol spelen bij de belemmering van myeline-herstel in MS. Ook liet hij zien op welke manier dit onder andere gebeurt. Hierdoor draagt Sam met zijn proefschrift bij aan meer kennis over de rol van vetstoffen bij MS. Maar ook hoe deze rol aangepakt dient te worden, zodat myeline-herstel niet gestopt wordt bij MS.
Carla Rodriguez Mogeda, van het MS Centrum Amsterdam, mocht de derde prijs in ontvangst nemen voor haar proefschrift, getiteld ‘Neuroimmunologische mysteries van MS – Immuunceldynamica bij neurodegeneratie’. Carla keek met grote diepgang naar de verschillende immuuncellen en welke rol/plaats deze innemen in de laesies bij MS. Haar onderzoek verbindt het basale onderzoek in het laboratorium met de kliniek. Met behulp van nieuwere en nauwkeurige technieken is het Carla gelukt om de locatie en het uiterlijk van verschillende immuuncellen in de hersenen in kaart te brengen. Hiermee heeft ze inzicht gekregen in de rol van deze cellen in het ziekteproces van MS. Ook vond ze interessante doelwitten voor nieuwe behandelingen om laesies tegen te gaan.
Jaarlijks organiseert Stichting MS Research de MS-onderzoeksdagen, een wetenschappelijk congres voor onderzoekers uit Nederland en België. Het doel van de onderzoeksdagen is breed. We brengen jonge onderzoekers samen en bieden hen een het platform tot netwerken en het delen van onderzoeksresultaten. Ook krijgen jonge onderzoekers de mogelijkheid hun vaardigheden in het presenteren van onderzoeksresultaten te uit te breiden en het stellen van vragen voor een groter publiek. De MS-onderzoeksdagen werden dit jaar georganiseerd in samenwerking met de Universiteit van Hasselt en vonden plaats in Genk, België.
