Om complexe ziekten zoals MS, beter te begrijpen is het interpreteren van data cruciaal. Eerder dit jaar promoveerde Astrid Alsema, een data-specialist in hart en nieren. Haar onderzoek bij het MS Centrum Noord Nederland richt zich onder andere op genactiviteit in MS-weefsels.
Astrid groeide op in een gezin waar wetenschap een belangrijke rol speelde. Het is met name door de onderbouwde discussies aan de eettafel, dat zij veel waarde hecht aan kritisch denken. Astrid: “Het heeft mijn manier van denken beïnvloed. Ik blijf leren en ga er nooit vanuit dat ik alles al begrijp. Wat mij verder typeert is mijn passie om data-gedreven inzichten te genereren, zodat we belangrijke keuzes – of het nu in de wetenschap, de gezondheidszorg of in het dagelijks leven is – kunnen onderbouwen met feitelijke kennis.”
Ook het onderzoek doen naar MS was voor Astrid een onderbouwde keuze. In haar eigen omgeving heeft ze meegemaakt hoe MS het leven van mensen en hun naasten kan veranderen. Het maakte een blijvende indruk op haar. “MS is een ziekte die de levens van mensen ingrijpend verandert. Dit maakt het werk niet alleen interessant, maar ook betekenisvol. Ik wil onderzoek doen dat niet alleen wetenschappelijk relevant is, maar ook maatschappelijke impact maakt. Daarnaast fascineert de complexiteit van MS mij als onderzoeker. De combinatie van een ontwricht immuunsysteem en de neurologische veranderingen bij MS, maakt het een uitdagend onderzoeksgebied.”
Astrid’s promotieonderzoek richtte zich op genactiviteit in hersenweefsel beschadigd door MS. Een gen is een stukje DNA wat in elke cel zit en speelt een belangrijke rol bij de onder andere de aanmaak van cellen en eiwitten. Door te onderzoeken welke genen actief zijn in MS-weefsel, krijgen we meer kennis over de complexiteit van MS-laesies. Ze legt uit: “Deze laesies zijn namelijk zeer divers: binnen één laesie kunnen verschillende ziekteprocessen tegelijkertijd plaatsvinden. Daarnaast verschillen de verhoudingen waarin cellentypen voorkomen van laesie tot laesie. Om dit te bestuderen hebben we gebruikgemaakt van een nieuwe techniek; spatial transcriptomics, waarmee gen-activiteit gemeten kan worden met behoud van weefselstructuur en locatie. Met bioinformatische analyses kunnen we bepalen welke genen actief zijn en op welke plek in de laesie deze genen tot expressie komen. Zo is het dus mogelijk om hetzelfde gen te bestuderen en te vergelijken binnen één laesie. Door te kijken naar spatiele genexpressie patronen hebben we ontdekt dat actieve MS-laesies omringd zijn met een gebied met specifieke gen-activiteit. Deze laesieranden kunnen een belangrijke rol spelen in de progressie van de ziekte. De volgende stap is te onderzoeken hoe deze processen beïnvloed kunnen worden, met als doel de overgang naar herstel van myeline te stimuleren. Ons onderzoek naar de laesierand benadrukt dat dit een relevant gebied is voor vervolgonderzoek.”
“Deze promotie markeert voor mij de afronding van een mooie, leerzame fase in mijn carrière. Het is niet alleen een mijlpaal, maar ook een erkenning van mijn ontwikkeling tot onderzoeker. Een bevestiging dat ik in staat ben om zelfstandig wetenschappelijk onderzoek te verrichten en kan bijdragen aan de academische kennis binnen mijn vakgebied. Wat deze promotie voor mij extra waardevol maakt, is dat ik data-gedreven prioriteiten kon opstellen – bijvoorbeeld met betrekking tot celtypes of laesietypes – die in de toekomst kunnen leiden tot betere behandelingen van MS.”
“Momenteel werk ik als data scientist in een team dat onderzoek doet naar de veiligheid van nieuwe vaccins. Statistiek, maatschappelijk relevante vraagstukken en de razendsnelle ontwikkelingen van het inzetten van kunstmatige intelligentie voor medische doeleinden vind ik heel interessant. Mijn kennis en programmeervaardigheden wil ik daarom blijven inzetten om complexe datasets te onderzoeken, het liefst in multidisciplinaire teams. Ik geloof dat geavanceerde data-analyses de toekomst van de geneeskunde zullen vormgeven.”
