In 2020 begon Aletta van den Bosch met haar promotieonderzoek bij het Nederlands Herseninstituut. Daar startte zij haar onderzoek naar de rol van microglia en zenuwcellen bij de progressie van MS.
Voor ze begon met haar promotieonderzoek liep Aletta al stage bij het Nederlands Herseninstituut. Dat kwam door het bijwonen van een gastcollege over MS van Inge Huitinga, directeur van de Nederlandse Hersenbank en hoofd van de onderzoeksgroep waar Aletta later terecht zou komen. Aletta: “Dat college vond ik zó interessant. Ik vond het heel bijzonder dat zoveel mensen MS hebben en we er toch vrij weinig over weten, en dat het ziektebeloop bij verschillende mensen zó anders is. Hoe ziet dat er dan uit in de hersenen, wat gebeurt daar? Ik praatte er met mensen over en merkte al snel dat iedereen wel iemand kent die MS heeft. Toen begon het onderwerp echt bij mij te leven.”
Na haar stage wilde Aletta graag verder met haar onderzoek. Ze vervolgde haar werk bij het Nederlands Herseninstituut. Hier kon zij onderzoek doen met gedoneerd hersenweefsel van overleden mensen met MS. Dat heeft vier jaar later geleid tot een proefschrift, met een prachtige kaft ontworpen door haar zus. “Het laat de meest belangrijke bevindingen van mijn onderzoek zien, zowel in de ruimte als in de tijd.” De kaft toont in het midden een cirkel: de doorsnede van een zenuwuitloper. Daar omheen bevinden zich ringen van myeline. In het midden is de myeline nog strak om de zenuwuitloper gewikkeld, maar verder naar buiten toe ziet Aletta dat die myeline soms losser komt te zitten. In die myeline-lagen zijn illustraties te zien van wat daar vervolgens kan gebeuren: rechts een cluster van een type afweercellen, microglia cellen, die de myeline kunnen opruimen. Zo een cluster kan leiden tot verschillende vormen van MS-ontstekingen (laesies), die links te zien zijn.
Haar proefschrift heeft ze op 7 november verdedigd voor een wetenschappelijke commissie, waarop zij cum laude haar doctorstitel heeft behaald. Voor de verdediging gaf ze aan: “Ik vind het doodeng, maar heb er ook veel zin in. Ik ben ook trots; na jaren werk al mijn onderzoek zo gebundeld in een boek te zien is heel gaaf! Een mooie mijlpaal om te delen met collega’s, familie en vrienden.” Over de inhoud vertelt ze: “Ik probeer, heel simpel gezegd, te begrijpen wat er met het brein gebeurt waardoor mensen met MS steeds zieker worden, om zo hopelijk nieuwe invalshoeken te vinden voor nieuwe therapieën. Dat is het uiteindelijke doel: een aangrijpingspunt vinden en daarmee bijdragen aan de ontwikkeling van therapieën die daarop aanslaan”, aldus Aletta.
Wanneer we naar haar toekomstplannen vragen, vertelt Aletta: “Ik wil vervolgonderzoek doen naar het ijzermetabolisme. Een belangrijke bevinding tijdens mijn onderzoek was het verschil in ijzermetabolisme in microgliacellen van twee verschillende soorten laesies: laesies die zich verder uitbreiden (zie afbeelding kaft linksonder) en laesies die juist herstellen (linksboven op de kaft). In vervolgonderzoek wil ik in het laboratorium het ijzermetabolisme van cellen aanpassen, om te zien of dit invloed heeft op hun gedrag en mogelijk op het verloop van de ziekte.”
Eerst gaat Aletta er even tussenuit, op reis naar Midden- en Zuid-Amerika. “Met een klein tentje een berg op klimmen, daar word ik heel gelukkig van”. En daarna keert ze het liefst weer snel terug naar het lab: “Ik houd ervan om ergens in te duiken, het uit te pluizen, me erin vast te bijten. Ik word geïnspireerd door bijvoorbeeld congressen waar je andere onderzoekers hoort en spreekt. Dan denk ik: ‘Daar wil ik ook aan bijdragen!’. En natuurlijk inspireren mensen met MS mij. De donoren van de Nederlandse Hersenbank vertrouwen hun hersenen aan ons, de onderzoekers, toe. Met de boodschap: probeer daar maar iets in te ontdekken. Nou, dat wil ik heel graag doen.”
Fotografie: Mirthe Zonneveld/@inspiringmemories
