Uitdaging onderzoek
Die verschillen maken het moeilijk om te onderzoeken en te begrijpen wat MS precies veroorzaakt. Daardoor is het een grote uitdaging om de beste behandeling voor elke persoon te bepalen. Inge Holtman, onderzoeker van het MS Centrum Noord Nederland, en collega’s hebben een manier gevonden om de diversiteit van MS beter in beeld te krijgen.
Unieke inzichten
Inge en haar collega’s gebruiken slim de bestaande gegevens van mensen met MS die na overlijden hun hersenen gedoneerd hebben aan de Nederlands Hersenbank. De Nederlandse Hersenbank voor MS heeft een grote verzameling hersenweefsels van donoren met MS. Deze collectie is bijzonder omdat er niet alleen uitgebreide klinische gegevens van de donoren zijn, zoals symptomen en de duur van hun ziekte, maar ook genetische informatie. Bovendien is het hersenweefsel van de donoren gedetailleerd in kaart gebracht. Hierdoor weten we precies waar de laesies zich bevinden, hoe groot ze zijn en welke cellen vaak aanwezig of juist afwezig zijn. Door al deze gegevens te combineren, ontstaat er een unieke dataset. Dit helpt ons om beter te begrijpen waarom MS zo kan verschillen bij mensen.
Drie belangrijke dimensies
Inge en haar collega’s hebben uit deze grote dataset drie belangrijke patronen, of ‘dimensies’, waargenomen en verder onderzocht voor waardevolle inzichten over de ziekteprocessen.
- Dimensie 1: Gekenmerkt door demyelinisatie en een actief immuunsysteem, en geassocieerd met een sterkere pathologische en klinische progressie.
- Dimensie 2: Gekenmerkt door actieve microgliacellen en het mogelijke begin van laesievorming. Donoren met een hoge score op deze dimensie hadden vaak een mildere ziekteprogressie.
- Dimensie 3: Wordt gekenmerkt door verlies van laesie-activiteit en littekenvorming, en hangt samen met een langere ziekteduur, een minder actief immuunsysteem en minder schade aan de zenuwuiteinden.
Deze bevindingen benadrukken het belang van een diepgaand begrip van de wisselwerking tussen de verschillende ziektekenmerken van MS. De scores van donoren op de dimensies vormen een belangrijke basis. “Er wordt veel onderzoek gedaan met weefsel van de hersenbank. De uitkomst van deze studie maakt het mogelijk voor andere wetenschappers om hun bevindingen te koppelen aan onze data en patronen”, vertelt Inge. De hoop is dat dit helpt om toekomstige bevindingen in het grotere geheel te plaatsen, om zo de diversiteit van MS te doorgronden. Dat laatste is belangrijk: meer inzicht in waarom en hoe MS per persoon verschilt, zal de diagnose en behandeling uiteindelijk ten goede komen.
Succesvolle samenwerking
Dit onderzoek is het resultaat van een succesvolle samenwerking tussen wetenschappers van het MS Centrum Noord Nederland en het Nederlands Herseninstituut in Amsterdam. Een groot aantal bestaande en nieuwe datasets van hersendonoren van de Nederlandse Hersenbank voor Multiple Sclerose (NHB-MS) en de Netherlands Neurogenetics Database (NND) is gebruikt voor dit onderzoek. Deze datasets bevatten informatie over de schade in de hersenen van de donor, de mogelijke aan- of afwezigheid van immuuncellen, genetische informatie en het klinische verloop en medicijngebruik van de donoren. Juist de combinatie van al deze verschillende gegevens maakt het onderzoek uniek.
De rol van hersendonoren
Het hersenweefsel van mensen met MS speelt een cruciale rol in MS-onderzoek. Door zich te registreren als hersendonoren, helpen mensen met en zonder MS om na hun overlijden bij te dragen aan wetenschappelijk onderzoek. Goed in kaart gebracht hersenweefsel dat beschikbaar is voor onderzoek wereldwijd brengt zo de oplossing dichterbij. Deze dataset is daarom ook online beschikbaar voor wetenschappers via de Netherlands Neurogenomics Database. Door pathologische, klinische en genetische gegevens van een grote groep mensen met MS nauwkeurig en uitgebreid te documenteren, wordt meer inzicht in het ziektebeloop en de variatie in ziekte bij verschillende mensen verkregen. De onderzoekers zijn hen zeer dankbaar. “Het is ongelooflijk belangrijk en dapper dat deze mensen dat hebben gedaan”, aldus Inge Holtman.
