Tijdens de allereerste editie van MS Moments in Doorwerth gaf onderzoeker dr. Marvin van Luijn een inkijkje in het meest besproken virus bij MS. Wat begon als een presentatie, groeide al snel uit tot een levendige dialoog tussen Marvin en de aanwezigen in de zaal.
Dubbele ontstekingsaanval
EBV is een slim virus. Na infectie nestelt het zich in specifieke afweercellen: de zogenoemde B-cellen. Precies die cellen zouden eigenlijk het virus moeten opruimen. Eenmaal binnengedrongen, verandert het virus het uiterlijk en gedrag van deze B-cellen.
Het gevolg? De B-cellen geven te veel signalen aan andere afweercellen, die daardoor overactief worden. Deze actieve cellen kunnen zelfs de bloed-hersenbarrière openen, terwijl die barrière juist de hersenen moet beschermen. De EBV-geïnfecteerde B-cellen kunnen zo de hersenen binnenkomen en daar schade aanrichten. Binnen de hersenvliezen produceren B-cellen antistoffen die algemene ontsteking veroorzaken én antistoffen die myeline aanvallen. Dat is een dubbele ontstekingsaanval en kan schade aan de zenuwbanen veroorzaken, wat herkenbaar is voor MS.
Een aanwezige vroeg: “Maar kan een B-cel andere ontstekingscellen overactief maken?”
Een scherpe vraag, vond Marvin. EBV zorgt ervoor dat B-cellen als het ware ‘antennes’ krijgen, waarmee ze extra hulp kunnen oproepen van andere ontstekingscellen.
Niet iedereen met EBV krijgt MS
EBV-infectie komt bijzonder vaak voor: 90 tot 95 procent van alle volwassenen heeft het virus ooit doorgemaakt zonder daar iets van te merken. Sommigen krijgen de ziekte van Pfeiffer, een tijdelijke oververmoeidheid die meestal vanzelf overgaat. Maar MS? Dat treft slechts een klein deel.
Dus waarom krijgt de één na EBV-infectie MS, en de ander niet? Het antwoord ligt gedeeltelijk in erfelijke aanleg. Mensen die MS krijgen, hebben vaak een afweersysteem dat van nature al iets actiever is. EBV kan dan de druppel zijn die het systeem uit balans brengt en lijkt dus een noodzakelijke schakel te zijn. Maar naast EBV en erfelijke aanleg bepalen een opeenstapeling van andere omgevingsfactoren mede of het afweersysteem daadwerkelijk ontspoort.
“Mijn dochter had Pfeiffer, betekent dat dat zij ook MS krijgt?” vroeg een bezorgde ouder.
Marvin legt uit: “Nee, gelukkig niet. Zowel een EBV-infectie als de ziekte van Pfeiffer zijn risicofactoren voor MS, maar kunnen opzichzelfstaand géén MS veroorzaken. De kans is iets verhoogd, maar verreweg de meeste mensen die EBV hebben gehad krijgen géén MS.”
Wil jij Marvin helpen bij het beter begrijpen van EBV bij MS? Dat kan.
Mythe of waarheid: ligt een oplossing voor MS in EBV-vaccinatie?
Als EBV zo’n centrale rol speelt, is de logische gedachtegang dat we het virus ook kunnen gebruiken om MS te voorkomen. De werkelijkheid is genuanceerder.
Een vaccin lokt juist een afweerreactie uit, en bij MS is het juist die te actieve afweer die schade veroorzaakt. Daarom onderzoekt Marvin samen met collega’s zorgvuldig wanneer en hoe het immuunsysteem bij mensen met MS ontspoort. Alleen met die kennis kunnen we bepalen of, wanneer en bij wie een vaccin veilig en effectief kan zijn.
“We willen iets doen voor álle mensen met MS. Maar dat kan alleen als we precies begrijpen wat er misgaat”, aldus Marvin.
Intussen liggen er andere veelbelovende sporen open. Nieuwe mogelijke medicijnen, zogeheten BTK-remmers, kunnen de bloed-hersenbarrière passeren en zo B-cellen in de hersenen bereiken. Precies daar schieten de huidige middelen tekort. Klinische studies naar de effectiviteit van verschillende BTK-remmers bevinden zich in de laatste fase. Het ligt in de lijn van verwachting dat deze middelen in de toekomst ook ingezet worden als behandeling voor MS. Wanneer deze beschikbaar komen is nog niet bekend.
Een betrokken publiek en gedeelde nieuwsgierigheid
MS Moments is dit najaar in het leven geroepen om één actueel onderzoeksthema uit te lichten. Mensen met MS, hun naasten en andere geïnteresseerden gingen samen dieper in op de wetenschap achter het MS-onderzoek dat nooit stilstaat.
Deze editie van MS Moments liet zien hoe groot de behoefte is aan kennis én verbinding. De aanwezigen stelden vragen en hielpen zo de richting van het gesprek bepalen. Samen leren en de verbintenis aangaan, precies waar deze bijeenkomst voor bedoeld is.
“Het was fijn om tussen lotgenoten te zitten die niet alleen weten hoe het voelt om MS te hebben, maar ook geïnteresseerd zijn in het onderzoek”, zei een deelnemer.
Tijdens de tweede editie van MS Moments doken we in een ander belangrijk puzzelstukje: de rol van erfelijkheid bij MS. Hier lees meer over deze bijeenkomst.
