“Wat er op celniveau in ons lichaam gebeurt, vind ik razend interessant”

Een meubelmaker die in het laboratorium terecht kwam, en vervolgens via MBO, HBO en universiteit doorstudeerde, promoveerde en nu wetenschapper is bij het grootste academische MS-centrum in Nederland. Over doorzettingsvermogen gesproken. Dat is, in een notendop, het verhaal van dr. Alwin Kamermans (33), onderzoeker aan MS Centrum Amsterdam.

Alwin Kamermans is een van de MS-onderzoekers van de onderzoeksgroep die onder leiding staat van Dr. Gijs Kooij, bij het MS Centrum Amsterdam. Naast gespecialiseerde zorg voor mensen met MS richt het centrum zich op MS-onderzoek, in het bijzonder onderzoek naar de progressie van MS.

Bijzondere route

De route die Alwin Kamermans aflegde is, in wetenschapskringen, een bijzondere. Het is in elk geval niet de klassieke ‘ladder’ van VWO en universiteit die de meeste wetenschappers beklimmen. Alwin Kamermans is zich daarvan bewust, niet in de laatste plaats omdat hij meer dan eens verbaasde reacties krijgt als hij vertelt over zijn achtergrond.

Meubelmaker

“De meeste van mijn collega’s hebben vroeger biologie gestudeerd, of biomedische wetenschappen, en zijn vanaf daar doorgegroeid in het wetenschappelijk onderzoek. Bij mij is dat anders gelopen”, vertelt Alwin. “Als kind was ik het liefst praktisch bezig. Apparaten zoals radio’s en broodroosters haalde ik graag uit elkaar om te zien hoe en waarom iets werkt. En ik vond het leuk om dingen te repareren, of met hout bezig te zijn. Dat was dan ook de reden waarom ik in eerste instantie een praktische opleiding volgde: na het VMBO deed ik de opleiding tot meubelmaker.”

Doorleren in het laboratorium

Toch kroop het bloed waar het niet gaan kan. “Ik haalde te weinig voldoening uit het werk, dus ik besloot om door te leren. Het werd een MBO opleiding laboratorium techniek. Daarmee word je opgeleid om in een ziekenhuislaboratorium diagnostiek te doen. Ik heb veel stages gedaan in het lab; dat werk vond ik een ontzettend leuke uitdaging, met natuurlijk nog steeds met die praktische kant eraan.”

Microscopie en celbiologie

Na de MBO-opleiding volgde een HBO-opleiding Life Sciences. Daarna een pre-master om een master aan de Vrije Universiteit Amsterdam te kunnen volgen: Advanced Microscopy & Cell biology. “Hier staat de techniek van microscopie centraal. Hoe kunnen we, met behulp van microscopie, celbiologische processen ontrafelen?”

Wat gebeurt er precies in een cel?

Dat Alwin terechtkwam in het veld van MS-onderzoek is eigenlijk meer een samenloop van omstandigheden. “Ik heb stages gelopen bij het Nederlands Kanker Instituut, en heb onderzoek gedaan op het gebied van borstkanker. Mijn fascinatie zit in het ontrafelen van celbiologische processen. Wat gebeurt er precies in een cel, en wat heeft dat voor een effect op andere cellen? Dat heeft betrekking op multiple sclerose, maar ook op andere aandoeningen, zoals Alzheimer of kanker. Wat dat betreft zie ik mezelf niet per se als MS-onderzoeker, maar als onderzoeker van biologische systemen. De complexheid ervan interesseert mij mateloos. Het is een grote puzzel die je probeert op te lossen.”

Bijzonder stofje met impact op MS

De puzzel waar Alwin nu mee bezig is, heeft betrekking op het afremmen of mogelijk herstel bij progressieve MS. Zijn focus ligt op een bijzonder stofje, dat mogelijk van grote invloed is op het verloop van MS. “Dit stofje heet Lipoxine A4, en het behoort tot de zogenoemde lipiden. Lipiden zijn natuurlijke, vetachtige stoffen die een belangrijke rol spelen in ons resolutiesysteem: dit is het systeem in ons lichaam dat ‘aan’ gaat zodra er ontstekingen zijn. Een soort tegenwerking van de ontsteking, die het probeert uit te schakelen. Lipoxine A4 is dus zo’n stof die belangrijk is voor dat systeem. Het is een natuurlijke stof die door ons eigen lichaam wordt aangemaakt. Maar we hebben ontdekt dat dit niet het geval is bij mensen met MS. Dit kan een belangrijke aanwijzing zijn dit stofje – of de afwezigheid ervan – een belangrijke rol speelt bij het verloop van de ziekte. We onderzoeken nu of we dit stofje kunnen gebruiken om het ziekteproces van MS te remmen. Het lijkt erop dat Lipoxine A4 helpt om ontstekingen te remmen. En we zien dat het stofje van invloed is op de mate waarin ontstekingscellen het brein en ruggenmerg binnendringen, en dat is weer gunstig voor het herstel van myeline.”

Alwin zoekt naar oorzaken van en oplossingen voor MS.

Helpt u mee?

Haast niet kunnen wachten om naar het lab te gaan

“Het is complexe materie, maar daarmee is het tegelijkertijd ook ontzettend interessant om te doen. Zeker als ik bepaalde experimenten aan het doen ben, dan kan ik vaak niet wachten om naar het lab te gaan om naar de resultaten te kijken en deze te bestuderen.”

Razend interessante, celbiologische puzzel

Het tekent de onderzoeker die in Alwin zit. “Je hoort vaak van onderzoekers in dit MS-veld dat ze een persoonlijke drijfveer hebben – bijvoorbeeld omdat een naaste aan de aandoening lijdt. Zelf heb ik op een andere manier een persoonlijke drijfveer. Voor mij is MS, of welke aandoening ook, een complexe, maar razend interessante celbiologische puzzel waarvoor ik op zoek ben naar de juiste stukjes. Zo heb ik tijdens mijn promotieonderzoek een proces ontrafeld over astrocyten: hersencellen die betrokken zijn bij het ‘opruimen’ van schade. Ik ontdekte dat eenzelfde ‘opruimproces’ bij MS een tegenovergesteld effect had bij Alzheimer. Dat vond ik razend interessant: want in beide aandoeningen is er sprake van ontsteking, maar bij mensen met MS wordt er te veel ‘opgeruimd’ – lees: myeline wordt aangevallen, en bij mensen met Alzheimer juist te weinig – lees: schadelijke plaques stapelen zich op in de hersenen. Door dit soort celbiologische processen kan ik eindeloos gefascineerd zijn. En natuurlijk hoop ik dat ik met mijn huidige onderzoek naar het stofje Lipoxine A4 een belangrijke stap zet in het behandelen of remmen van progressieve MS. Dat is waar elke wetenschapper naar streeft.”


Alwin Kamermans, Gijs Kooij & MS Centrum Amsterdam
Dr. Alwin Kamermans (33) is een van de MS-onderzoekers van de onderzoeksgroep die onder leiding staat van Dr. Gijs Kooij, bij het MS Centrum Amsterdam. Naast gespecialiseerde zorg voor mensen met MS richt het centrum zich op MS-onderzoek, in het bijzonder onderzoek naar de progressie van MS. Gijs Kooij kreeg in 2019 van Stichting MS Research een vierjarige subsidie – een MS-fellowship – om een eigen onderzoeksgroep op te richten. Hieruit is onder meer het onderzoek van Alwin voortgekomen dat ook door Stichting MS Research wordt gefinancierd.
Website gemaakt door: New Fountain