Boost voor het MS-onderzoek en de carrière van Bieke Broux

We leerden Bieke kennen in 2019 toen zij een Global MS Research Booster Award ontving. In samenwerking met MS Centrum Amsterdam ging Bieke op zoek naar de ‘bescherming van de toegangspoort naar de hersenen’. Ze bestudeerde een groep immuuncellen die de hersenen aantasten en bijdragen aan het ziekteproces van MS. Bieke ontdekte een “sleutel” die schadelijke immuuncellen toegang geeft tot de hersenen. Nu werkt ze samen met een biotech bedrijf aan de ontwikkeling van een behandeling gericht op deze toegangssleutel.

Sleutel voor de toegangspoort

Het project werd eind vorig jaar afgesloten. Wat zijn de belangrijkste bevindingen geweest in haar onderzoek? “We konden een specifieke groep immuuncellen herkennen in de hersenletsels van mensen met MS. We vonden dat deze cellen erg schadelijk kunnen zijn ten opzichte van andere (hersen)cellen. Doordat deze immuuncellen aan de buitenkant een specifiek molecuul hebben, kunnen we ze onderscheiden. Daarbij ontdekten we dat dit molecuul mede verantwoordelijk is voor het binnendringen in de hersenen. Dit molecuul zou je kunnen zien als een sleutel die toegang geeft tot de hersenen. Veelbelovend zijn de eerste resultaten waarbij we dit molecuul en daarmee mogelijk de toegang tot de hersenen kunnen blokkeren.

Samenwerking met biotech voor vervolg

Tijdens dit project zijn we ook een aantal interessante verrassingen tegengekomen. Dat maakte dat er weer nieuwe vragen opgedoken, die we nog steeds verder aan het onderzoeken zijn. In ieder geval heeft dit project wel geleid tot een samenwerking met een belangrijk biotech bedrijf in Vlaanderen. Hiermee doen we nu samen een preklinisch onderzoek naar een mogelijke therapie voor MS, die gebaseerd is op onze onderzoeksresultaten. Zo ontwikkelt dit biotech bedrijf stoffen die het oppervlaktemolecuul dat wij eerder hebben gevonden kunnen remmen. Dit met als doel een manier vinden om schadelijke cellen te remmen. We gaan hierbij trouwens niet enkel naar MS kijken, maar ook naar andere ziektes waar deze schadelijke cellen een rol spelen. Ons onderzoek heeft zo mogelijk nog meer impact op lange termijn!”

Schadelijke cellen weren

Wat zal dit onderzoek uiteindelijk bijdragen voor mensen met MS? “Indien ons onderzoek in het laboratorium de komende jaren uitwijst dat het blokkeren van dit molecuul daadwerkelijk de schadelijke cellen uit de hersenen kan weren, dan zou dit een belangrijke nieuwe behandeling kunnen vormen voor mensen met MS. Het mooie aan dit molecuul is ook dat het een dubbele werking heeft. Zo kunnen we niet enkel migratie van de cellen beïnvloeden, maar mogelijk ook invloed uitoefenen op de schadelijke effecten op hersencellen. Dat zou uniek zijn in het landschap van de huidige therapieën.”

Het immuunsysteem en het brein

We vragen Bieke waarom zij destijds de keuze voor het MS-onderzoek heeft gemaakt. “Ons onderzoeksinstituut, BIOMED, staat al jaren bekend om het MS-onderzoek. Tijdens mijn studies biomedische wetenschappen, kwam ik er voor het eerst mee in contact. De complexe interactie tussen het immuunsysteem en het brein is iets dat me onmiddellijk fascineerde, en dat blijft het nog altijd doen.”

Global MS Research Booster Award

De Global MS Research Booster Award is een gezamenlijk initiatief van MoveS, MS International Federation (MSIF) en Stichting MS Research. Dit is een persoonlijke beurs voor excellente postdoctorale wetenschappers voor de financiering van een tweejarig onderzoeksproject dat een aanzet moet vormen voor vervolgonderzoek. Wat deze beurs extra speciaal maakt is dat dit onderzoek mogelijk is gemaakt is door deelnemers van Klimmen tegen MS.

Wat heeft de Global MS Research Booster Award in 2019 jou uiteindelijk persoonlijk gebracht? “Persoonlijk was dit een enorme “boost” voor mijn carrière, maar het was ook een geruststelling om te weten dat ik op het juiste pad zat. Het academische pad is niet de makkelijkste weg die je kan kiezen, maar deze award leerde mij dat dit wel de juiste weg was voor mij, aangezien de wetenschappelijke juryleden en experten ook in mij geloofden.”

Vera Rubin

In ditzelfde jaar verscheen er een interview met Bieke in ons magazine Rondom MS. Zij vertelde dat wetenschapper Vera Rubin (1928 – 2016) haar grote inspiratiebron was voor vrouwelijke wetenschappers die een gezin en een onderzoekscarrière willen combineren. Vier jaar geleden was het nog steeds een feit dat het aantal vrouwen bij elke volgende stap op de academische ladder drastisch afneemt. Is hierin in haar beleving iets veranderd? “Er gebeurt heel veel om de balans tussen vrouwen en mannen te herstellen, op verschillende niveaus. We zien dat er een verbetering is, maar dat deze te traag verloopt. Aan deze snelheid zal de man-vrouw verhouding binnen 30 jaar nog steeds niet gelijk zijn. Er zijn nog sterkere acties nodig om dit gat sneller te dichten, en ik moet eerlijk toegeven dat Nederland hier vaak een stapje verder in staat dan België met betrekking tot een inclusief beleid.”

Prioriteit voor inclusie op de werkvloer

In 2020 blies Bieke samen met enkele collega’s de commissie voor gender en diversiteit aan de Universiteit Hasselt nieuw leven in. Hoe staat het hiermee en wat is hier inmiddels bereikt? “Deze commissie is ondertussen uitgegroeid tot een stuurgroep, waarvan ik voorzitter ben. Deze stuurgroep bewaakt het inclusief beleid binnen onze universiteit, zowel op het vlak van onderwijs, onderzoek, personeel als communicatie. Het is zelfs zo dat inclusie ondertussen een “transversale beleidslijn” is, dat wil zeggen dat onze beleidsploeg (rector en vice-rectoren) inclusie zo belangrijk vinden dat ze het als prioriteit hebben opgenomen in hun beleid.”

Wetenschappelijk onderzoek werkt verslavend

Plannen voor de toekomst heeft Bieke zeker! Ze benoemt het wetenschappelijk onderzoek als verslavend. “Nieuwe ideeën bedenken, nieuwe dingen ontdekken, jonge mensen gepassioneerd zien werken aan projecten; hier word ik blij van en is dus wat ik de rest van mijn leven wil doen! Ambities zijn er daarom zeker. Ten eerste wil ik aan het einde van mijn carrière zien dat ik impact heb gehad op het leven van mensen met MS. Het zou mooi zijn als dit zou kunnen met onze huidige target die voortkomt uit dit onderzoek. Ten tweede wil ik op tegen die tijd evenveel mannelijke als vrouwelijke collega’s om me heen en wil ik graag zien dat onze studentenpopulatie aan de Universiteit van Hasselt een weerspiegeling is van de samenleving in België.”

Lees meer over Bieke’s onderzoek: Bescherming van de toegangspoort naar de hersenen