“Cognitieve problemen niet bij iedereen hetzelfde”

De oorzaak en behandeling van cognitieve problemen bij MS verschillen per persoon

De relatie tussen hersenen en het gedrag heeft Ilse altijd gefascineerd. Onlangs promoveerde Ilse cum laude op haar onderzoek. Een prachtige prestatie die nieuwe inzichten oplevert voor mensen met MS.

Niet weten wat er komen gaat

MS is een ziekte die zich al op jonge leeftijd openbaart en waarbij ziekteverloop erg onzeker is. Tijdens haar studie Neuropsychologie werkte Ilse als neuropsycholoog in opleiding bij MS-expertisecentrum Nieuw Unicum. Daar kreeg ze voor het eerst te maken met MS en de gevolgen die de ziekte kan hebben. “Dat greep mij erg aan. Het lijkt me heel erg lastig om met de onzekerheid om te gaan dat je niet weet wat er komen gaat. Ik vind het daarom erg belangrijk om hier iets aan bij te kunnen dragen.”

Veel geleerd

Wat betekent deze promotie voor Ilse? “Ten eerste vond ik het heel bijzonder om deel uit te mogen maken van het MS Centrum Amsterdam. Ik heb hier veel geleerd in de afgelopen jaren. Hierdoor weet ik inhoudelijk gezien nu veel over MS en over de diverse onderzoeken op verschillende gebieden. Maar ook op organisatorisch vlak heb ik veel geleerd. Zoals het opzetten van bijvoorbeeld een onderzoek waarin een nieuwe behandeling wordt getest. Ik vond het een enorm mooie periode, waar ik met veel fijne collega’s heb kunnen samenwerken.”

Wat veroorzaakt cognitieve problemen?

De helft van de mensen met MS worstelt met cognitieve problemen. Ze zijn vergeetachtig, kunnen zich moeilijk concentreren of herkennen tijdens een autorit sommige punten langs de weg niet meer. Cognitieve problemen komen in alle stadia van de ziekte MS voor, soms zelfs al kort na de diagnose. Het is belangrijk om uit te zoeken wat de cognitieve problemen veroorzaakt. Dit kan komen door een cognitieve stoornis, maar er kunnen ook andere onderliggende oorzaken zijn, zoals vermoeidheid, stemmings- en angstklachten. Een cognitieve stoornis wordt gediagnosticeerd met neuropsychologische testen en kan wijzen op schade in de hersenen.

Individuele behandeladviezen

Over de vraag wat haar onderzoek (op lange termijn) bijdraagt voor mensen met MS, hoeft Ilse niet lang na te denken. “Met mijn onderzoek hebben we laten zien hoe we cognitieve problemen bij MS kunnen behandelen. Zo zagen we verbeteringen in de snelheid van het denken en verminderden de zelf-gerapporteerde cognitieve klachten na mindfulness en cognitieve revalidatietherapie. Het is belangrijk om te benoemen dat niet alle cognitieve problemen verbeterden na de behandeling, zoals bijvoorbeeld geheugenproblemen. Daarbij zagen we dat cognitieve problemen niet bij iedereen hetzelfde zijn. Dit betekent ook dat een bepaalde behandeling niet voor iedereen hetzelfde effect heeft. Afhankelijk van de aard en oorzaak van de problemen, kunnen mensen in de toekomst hopelijk een individueel behandeladvies krijgen.

Daarnaast draagt ons onderzoek ook bij aan het beter herkennen en verklaren van cognitieve problemen bij MS. Bijvoorbeeld: waarom heeft de ene persoon wel cognitieve problemen en de andere persoon niet? We zien dat veranderingen in hersenfunctie hiervan een oorzaak kunnen zijn, maar ook voorspellend zijn voor toekomstige achteruitgang. Alleen kijken naar laesies (ontstekingen) blijkt namelijk niet voldoende te zijn om een juiste diagnose en conclusie te kunnen stellen.”

Toekomst

Hoe ziet Ilse haar toekomst nu ze haar doctors-bul op zak heeft? “Ik weet natuurlijk nog niet precies wat de toekomst gaat brengen. Maar graag zou ik mijn ervaring met data-analyses en organisatorische vaardigheden breder gaan inzetten.”

Lees hier meer over het promotie-onderzoek van Ilse. Of op de website van MS Centrum Amsterdam.