Aletta en haar collega’s hebben met behulp van een uitgebreid onderzoek met hersenweefsel laten zien dat de voorlopers van MS-laesies zich onderscheiden door afweercellen die klaar zijn om in actie te komen. Ze vonden in deze gebieden een hogere gevoeligheid voor ontstekingen en ook meer opname en vertering van vetten, zoals myeline. Dit onderzoek is mogelijk gemaakt dankzij onze donateurs en een samenwerking met MoveS.
Nodules: ophoping van afweercellen
Aletta is één van de mensen die de afgelopen jaren aan dit onderzoek hebben gewerkt. De resultaten zijn nu gepubliceerd in een vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift. In deze publicatie beschrijven ze hun onderzoek naar zogenaamde ‘nodules’. Deze nodules zijn ophopingen van microglia, de afweercellen van de hersenen, zijn te vinden in het hersenweefsel van mensen met MS, maar ook bij mensen met schade in de hersenen door een herseninfarct. Zou zo een nodule het startpunt van een MS laesie kunnen zijn? En waarom ontwikkelt deze zich bij de ene persoon wel tot MS-laesie, en bij de andere niet?
Meer laesies in hersenweefsel met nodules
Om deze vragen te beantwoorden zijn Aletta en haar collega’s ‘in de nodules gedoken’. Daarvoor hebben ze gebruik gemaakt van hersenweefsel van mensen met MS en van mensen met een herseninfarct. Dit hersenweefsel wordt verzameld bij de Nederlandse Hersenbank (NHB), waar mensen zich kunnen registreren om hun hersenen na overlijden te doneren voor wetenschappelijk onderzoek. Van 167 donoren is het hersenweefsel bekeken en vastgesteld dat bij de donoren waar deze nodules te zien zijn, er ook meer laesies zijn. Ook zijn er meer actieve laesies aanwezig. Actieve laesies zijn laesies waarin nog afweercellen aanwezig zijn die de myeline afbreken.
Aletta zoekt naar een oplossing voor MS.
Helpt u mee?
Afweercellen klaar voor actie
Met een speciale laser konden de onderzoekers de nodules uit het hersenweefsel halen. Per donor zijn er maar liefs tussen de 90 en de 150 nodules bestudeert. In deze nodules werd vervolgens gekeken naar de genexpressie. Genexpressie laat zien welke genen in een cel actief zijn, en vertelt dus als het ware hoe een cel zich gedraagt. Daarnaast werden cellen in het weefsel ook zichtbaar gemaakt met kleuren om de omgeving waarin de nodules liggen te bestuderen. Dit onderzoek toonde aan dat er bij mensen met MS andere genen actief zijn in de nodules dan bij mensen met een herseninfarct. Ook is de omgeving van de nodules bij mensen met MS anders: deze is gevoeliger voor ontstekingen en er worden andere afweercellen gevonden. In de nodules zelf duidt de genexpressie erop dat de cellen klaar zijn om aan te vallen, de zogenaamde ontstekings-modus. Ook genen die belangrijk zijn voor het opnemen en verteren van vetten (zoals myeline) zijn actief in de nodules.
Vervolgonderzoek
Wat betekent dit nu allemaal? Volgens de onderzoekers van het Nederlandse Herseninstituut is dit een duidelijke aanwijzing dat nodules een belangrijke rol spelen bij het ontstaan van laesies. Immers: meer nodules = meer (actieve) laesies, en bij mensen met MS een meer ontstekings-gevoelig gebied dan bij mensen met een herseninfarct. Zij denken daarom dat het deze nodules zijn die het startpunt van een laesie vormen. Dat maakt de nodules een veelbelovend doelwit om in vervolgonderzoek op zoek te gaan naar een manier om ze te stoppen.
Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door een Out-of-the-Box Grant van MoveS/ Klimmen tegen MS. De MS Out-of-the-box grant maakt onderzoek naar een innovatieve hypothese mogelijk en biedt wetenschappers binnen het MS-onderzoek de kans om buiten de gebaande paden te gaan. Ook in 2024 is er de mogelijkheid voor onderzoekers om een aanvraag voor deze subsidie in te dienen.
Verder lezen over dit onderzoek? Kijk dan op deze twee onderzoekspagina’s:
- Hoe begint een MS ontsteking?
- Zenuwschade en ontstekingsactiviteit meten bij MS
