“Het beloop van MS is verschillend tussen patiënten. Wij onderzoeken in meer dan 250 hersenen van MS–patiënten die zij na overlijden doneerden aan de Nederlandse Hersenbank hoe zenuwschade samenhangt met MS–ontstekingen en het ziektebeloop.”
Prof.dr. Inge Huitinga
Belang: Het klinische beloop van MS is heterogeen en onvoorspelbaar. Er zijn nog beperkt goede biomarkers voor prognoses en geen curatieve therapieën beschikbaar. Door onderzoek te doen naar de mechanismes achter progressie, kunnen we beter voorspellen hoe de ziekte zich ontwikkelt, en kunnen we hopelijk nieuwe geneesmiddelen ontwikkelen.
Methode: Van 182 MS hersendonoren van de Nederlandse Hersenbank is de hoeveelheid neurofilament light chain (NfL) in het cerebrospinale fluide (CSF – hersenvloeistof) gemeten. Dit is een biomarker voor schade aan zenuwuitlopers (axonen). De hoeveelheid NfL hangt samen met de axonale dichtheid en aanwezigheid van axonale schade in de normaal-ogende witte stof. Ook hangt de hoeveelheid NfL samen met de proportie van verschillende soorten ontstekingen in het centrale zenuwstelsel. Daarnaast hebben we de genetische vatbaarheid voor snellere progressie van MS onderzocht door kleine DNA veranderingen, zogenaamde single nucleotide polymorphisms (SNPs), te bestuderen in 9805 MS donoren. Deze veranderingen zijn vergeleken met de hoeveelheid klinische progressie. Vervolgens hebben we in het brein van MS donoren met deze kleine DNA-veranderingen gekeken naar mogelijke redenen van snellere progressie.
Resultaat: MS donoren met hoge NfL waardes hadden 1) een lagere axonale dichtheid in de normaal-ogende witte stof, 2) vaker axonale stress, 3) meer actieve ontstekingen waar de immuuncellen vetten hadden opgeruimd, en 4) minder herstelde, geremyeliniseerde ontstekingen. Een hogere NfL-waarde in de hersenvloeistof hangt samen met meer schade aan de zenuwuitlopers.
MS donoren met een kleine DNA-verandering (SNP) in het rs10191329 deel met een meer progressief beloop van MS, hadden 1) meer ontstekingen in de hersenstam, 2) meer ontstekingen in de grijze stof, 3) minder axonale dichtheid in de normaal-ogende witte stof, 4) meer axonale stress. Dus ook deze DNA-verandering hangt samen met meer schade aan de zenuwuitlopers.
Impact:Axonale schade speelt een grote rol in progressie van MS, zowel klinisch als pathologisch. Met NfL waardes kunnen we nu voorspellen hoeveel axonale schade en actieve ontstekingen er in het brein van een persoon met MS is. Daarnaast, doordat we nu weten welke type ontstekingen de meeste axonale schade veroorzaken, kunnen we gaan zoeken naar mechanismes waarop dat gebeurt, om het te proberen te stoppen en om herstel in gang te zetten.
Nieuwsberichten:
Projectnummer: 19-1079
