Stoppen van progressieve MS: de volgende stap

Huidige medicatie gaat ziekteachteruitgang niet tegen

Belang: Ontsteking in de hersenen kan met de huidige medicatie steeds beter onder controle gehouden worden. Toch gaat een substantieel deel van de mensen met MS in de loop van de tijd steeds verder achteruit. Ze krijgen meer fysieke klachten en kunnen problemen krijgen met hun denkvermogen (cognitie). Beide kenmerken hebben grote impact op de kwaliteit van leven. Onderzoekers van het MS Centrum Amsterdam proberen de progressie van de ziekte te stoppen.

Het voorspellen van progressie

Methode: Twee onderzoekers hebben gewerkt aan dit project. De een onderzocht welke biomarkers in bloed een voorspellende waarde hebben voor de progressie van MS en de ander onderzocht welke rol een bepaalde groep van afweercellen (B-cellen) heeft bij de progressie van MS en hoe de MS-medicijnen Natalizumab en Ocrelizumab hier een effect op hebben.

Resultaten: In de afgelopen vier jaar heeft het programma van MS Centrum Amsterdam, waar deze subsidie bij hoort, belangrijke inzichten opgeleverd in de mechanismen achter MS-progressie. Ook bij mensen met MS die behandeld worden met krachtige therapieën:

• Er zijn nieuwe kandidaat-biomarkers gevonden in het bloed, zoals MOG, CR2, CHIT1 en IL-15, die samenhangen met ziekteprogressie. Vooral MOG is gevalideerd als een veelbelovende, niet-invasieve biomarker voor progressie onder natalizumab-behandeling.
• Er is een algoritme ontwikkeld om progressie, onafhankelijk van relapsen (PIRA) beter te classificeren, waardoor klinische uitkomstmaten voor biomarker onderzoek nauwkeuriger zijn geworden.
• Met machine learning en nieuwe analysemethoden is aangetoond dat het mogelijk is om progressie te voorspellen op basis van proteomics en PIRA-status.
• Op cellulair niveau zijn 14 verschillende B-cel subsets geïdentificeerd, waarbij geheugen B-cellen vaker voorkomen bij progressieve MS. Het eiwit BAFF blijkt een belangrijke rol te spelen bij het overleven van B-cellen in de hersenen.
• Bij ocrelizumab-behandelde patiënten zijn B-cellen met een verhoogde migratiecapaciteit gevonden, en met geoptimaliseerde bloed-hersenbarrièremodellen kan nu direct getest worden hoe deze cellen de hersenen binnendringen.
• De bevindingen zijn gevalideerd in onafhankelijke cohorten, wat de relatie tussen immuun profielen, biomarkers en klinische uitkomsten versterkt.

Leven zonder de beperkingen van MS

Impact: Deze bevindingen dragen bij aan een beter begrip van de mechanismen achter MS-progressie, zelfs bij patiënten die behandeld worden met krachtige medicatie. Ze bieden aanknopingspunten voor het ontwikkelen van nieuwe, meer gerichte behandelingen en voor het beter monitoren van ziekteverloop in de kliniek.