“Tijdens mijn promotieonderzoek wil ik ontrafelen hoe verschillende astrocyt-subtypen bijdragen aan de ontwikkeling van MS-laesies. Ook wil ik ontcijferen hoe deze subtypen myeline herstel beïnvloeden.”
Eva Geerts
Belang: MS is een chronische, inflammatoire neurodegeneratieve ziekte die het centrale zenuwstelsel aantast. Bij MS wordt de myeline, rondom de zenuwuitlopers, afgebroken waardoor ontstekingen ontstaan, ook wel laesies genoemd. Bij het ontstaan en de uitbreiding van laesies zijn verschillende hersencellen betrokken. Daarnaast zijn er verschillende hersencellen die bijdragen aan de reparatie van myelineschade, zoals oligodendrocyten en astrocyten. De oligodendrocyten maken nieuwe myeline en de astrocyten zijn steuncellen in de hersenen die zorgen ervoor dat het herstelproces goed kan verlopen. Hierdoor spelen ze een belangrijke rol in MS. In dit project wordt gekeken naar astrocyten. De werking van astrocyten en hun bijdrage aan het repareren van de ontstane schade, is onbekend. We weten dat verschillende astrocyt-subtypen voorkomen in MS-laesies waaronder ‘litteken astrocyten’. Op basis van vooronderzoek verwachten we dat de voorlopercellen van oligodendrocyten, OPCs genaamd, kunnen veranderen in deze litteken astrocyten.
Methode: Om te onderzoeken hoe astrocyten bijdragen aan het ontstaan, uitbreiden en herstellen van laesies worden primaire stamcellen gebruikt, ook wel iPS-cellen genoemd. Deze iPS-cellen kunnen in een laboratorium uitgroeien tot alle verschillende soorten hersencellen zoals OPCs. In dit project wil Eva leren hoe van iPS-cellen OPCs gemaakt worden. Daarnaast wil ze een manier ontwikkelen om van deze OPCs litteken astrocyten te maken. In het laboratorium van het MS centrum Noord Nederland kunnen deze OPCs gemaakt worden, maar dat duurt 4.5 maand. Aan de universiteit van Hasselt hebben ze een sneller protocol ontwikkeld. Het is de bedoeling om dit protocol te leren en toe te passen in het MS Centrum Noord Nederland.
Resultaat: We zijn nu in staat om binnen 28 dagen van iPS-cellen OPCs te maken. Daarnaast lijkt het erop dat we door toevoeging van een specifieke signaalstof (BMP) deze OPCs kunnen sturen richting astrocyt-achtige cellen. Onze eerste analyses wijzen erop dat deze astrocyten eerder kenmerken vertonen van hypertrofische astrocyten dan van litteken astrocyten. Toekomstige experimenten zullen zich richten op het identificeren van andere signaalstoffen in laesies die leiden tot de vorming van litteken astrocyten.
Impact: Dit onderzoek richt zich op processen die verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van een “niet meer” te repareren laesie. Door de verschillende astrocyt-subtypen en OPCs samen in een kweekschaal te brengen, kan het effect van deze subtypen op myelineherstel bestudeerd worden. Dit onderzoek kan daarom leiden tot nieuwe aanknopingspunten voor de ontwikkeling van medicijnen om bijvoorbeeld myelineherstel te bevorderen.
Nieuwsberichten:
Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door de Blom-de Wagt Foundation.
