“Organisatie van het structurele hersennetwerk wordt ondersteund door effectieve communicatie tussen hersengebieden, ook wel functionele connectiviteit genoemd. Alle functionele verbindingen vormen samen het functionele netwerk, wat in het NS-spoornetwerk vergelijkbaar is met de “dienstregeling”. Bij een normale dienstregeling kunnen passagiers gemakkelijk door het hele land reizen. Wanneer het spoor beschadigd is, kan de dienstregeling verstoord worden, zo ook bij MS.”
Verstoorde dienstregeling door schade aan het spoor
Belang: Mensen met MS hebben helaas vaak te maken met cognitieve stoornissen. Dit heeft een grote impact op het dagelijks leven. Ze ervaren vaak traagheid in denken, geheugenproblemen en moeite met concentreren. Deze symptomen worden niet verklaard door de aanwezigheid van laesies. Waarom de ene persoon wel en de andere geen last krijgt van cognitieve stoornissen is cruciaal om te weten en toe te werken naar de behandeling van cognitieve stoornissen, of zelfs het voorkomen hiervan. De klassieke MS-medicatie laat slechts kleine effecten zien op cognitie, dus er is nog veel werk te doen.
Voor dit project worden de nieuwste innovaties gebruikt om te onderzoeken hoe mensen wisselen tussen interne en externe processen om cognitieve stoornissen bij MS beter te begrijpen en te voorspellen. We verwachten op deze manier beter te verklaren waarom schade in de hersenen bij sommige mensen met MS wel en bij anderen juist niet leidt tot cognitieve problemen. Hiermee hopen wij de netwerkhypothese onderliggend aan cognitieve problemen bij MS te kunnen bewijzen, en toe te werken naar het behandelen hiervan.
Het balanceren van de interne en externe wereld
Methode: 60 mensen met MS (mannen en vrouwen) en 30 gezonde vrijwilligers worden geworven. Alle deelnemers zullen neuropsychologische tests ondergaan en een MRI om cognitieve stoornissen te detecteren. De MRI bestaat uit zowel structurele als functionele MRI scans, welke in totaal een uur in beslag zullen nemen. Dit project maakt gebruik van een radicaal nieuw type functionele MRI scan, de zogenaamde “naturalistische film-scan”. Hiervoor zullen deelnemers een films kijken, waarvan bekend is dat er verschillende vormen van aandacht en informatieverwerking vereist zijn om de film te volgen. Dit verschilt van de rust-scan, welke tot nu toe voornamelijk is gebruikt, waarvoor deelnemers met de ogen dicht en hierdoor geen externe prikkels ervaren.
Bepalingen van structurele schade en hersendynamiek
Laesies en hersenkrimp worden in kaart gebracht met MRI beelden. Met deze gegevens kan schade met hersenactiviteit gekoppeld worden om de hersendynamiek bij mensen met MS zichtbaar te maken. Correlaties worden berekend op verschillende momenten in de scan om netwerken te bepalen, de zogenaamde “dynamische” netwerken. Door deze hersennetwerken te koppelen aan contextuele informatie van de film, krijgen we meer inzichten in hoe het netwerk verandert tussen moment en van interne en externe cognitie.
Figuur. Deelnemers krijgen in de MRI een film te zien. Tegelijkertijd wordt de hersenactiviteit gemeten. De hersennetwerken worden bepaald voor de verschillende gebeurtenissen die plaatsvinden tijdens de film, om te zien hoe het netwerk verandert wanneer er gewisseld van het ene naar de volgende gebeurtenis.
Verwachte resultaten: We verwachten dat bij mensen met MS en cognitieve problemen het hersennetwerk minder dynamisch verandert tussen verschillende gebeurtenissen tijdens de film-scan. De veronderstelling is dat deze metingen dichter bij de beleving in het dagelijks leven liggen en dat we hiermee en meer gedetailleerd beeld krijgen van hoe verstoorde hersendynamiek kan leiden tot specifieke cognitieve stoornissen bij mensen met MS.
Impact: Cognitieve problemen bij MS zijn sterk verbonden aan problemen met alledaagse activiteiten en spelen een belangrijke rol in het stoppen met werkzaamheden. Het begrijpen en uiteindelijk verhelpen van cognitieve problemen op individueel niveau zal dus niet alleen voor de persoon zelf tot een sterke verbetering van de kwaliteit van leven leiden, maar kan ook zorgen dat mensen met MS langer actief bij kunnen dragen aan de maatschappij.
Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door een geoormerkte gift.
