< Terug naar onderzoeken

Belang

Bij multiple sclerose (MS) treedt er beschadiging op van de isolatielaag (myeline) rond zenuwen in de hersenen en het ruggenmerg. We weten hoe myeline wordt gemaakt, maar we weten nog steeds niet waarom bij mensen met MS het herstel van myeline (remyelinisatie) niet goed verloopt. Als we de factoren kennen die remyelinisatie remmen, opent dit nieuwe mogelijkheden om MS te behandelen en zo achteruitgang in het functioneren van mensen met MS te voorkomen.

Steun dit onderzoek

Help dr. Jan Meilof, hoofd van MS Centrum Noord Nederland, en zijn team hun doelen te bereiken.

Methode

Onze focus in dit onderzoek ligt op het in beeld brengen van de factoren die een remmende werking hebben op de myeline producerende cellen en is onderverdeeld in drie onderzoekslijnen.

De cellen in de hersenen worden omgeven door steunweefsel, wat zorgt voor stevigheid en structuur. In onderzoekslijn 2 bestuderen we dit steunweefsel (het geraamte). Ook hier vergelijken wij de door MS aangetaste gebieden met nabijgelegen niet aangetast weefsel. Zien we veranderingen en wat is het effect van deze veranderingen op de verschillende celtypen? Schuilen er belemmerende factoren voor het herstel van myeline in dit geraamte?
We maken hierbij gebruik van een techniek waarmee het mogelijk is om uit hersenweefsel de cellen weg te wassen waardoor we enkel het steunweefsel kunnen bestuderen.

Binnen onderzoekslijn 3 gaan we op zoek gaan naar eventuele afwijkende eiwitten op het oppervlak van verschillende celtypen die betrokken zijn bij MS. We kunnen met deze informatie en met behulp van een nieuwe microscopie methode een zeer gedetailleerde landkaart van de aangetaste en niet aangetaste gebieden maken. Door deze landkaart te combineren met de informatie uit de eerste 2 onderzoekslijnen wordt bepaald welke factoren succesvolle remyelinisatie (myeline herstel) belemmeren bij mensen met MS.

De cellijnen vanuit onze MSiPS Biobank zijn bij uitstek geschikt om het effect van deze gevonden factoren op myeline herstel te testen. Zo kunnen we het model van ‘hersenen in een kweekschaal’, gemaakt vanuit bloedcellen afkomstig van mensen met en zonder MS, gebruiken om relevante processen m.b.t. herstel van myeline na te bootsen.

Voorlopige en verwachte resultaten

In de eerste resultaten van onderzoekslijn 1 zien we dat de ligging in het hersenweefsel van invloed lijkt te zijn op welke genen ‘aan’ en ‘uit’ staan in een hersencel. We zien een soort van gradiënt, waarbij genen meer of minder tot uitdrukking komen in cellen naarmate ze dichterbij of verder weg liggen van een MS-laesie.

Onderzoekslijn 2 is gestart met het in kaart brengen van de componenten van het steunweefsel van mensen zonder MS en niet zichtbaar aangetast hersenweefsel van mensen met MS. De voorlopige bevindingen suggereren dat er al vroege veranderingen in de eiwitsamenstelling van het steunweefsel te zien zijn, dus voordat er sprake is van myeline afbraak. De gevonden veranderingen zijn verschillend in grijze en witte stof steunweefsel, wat wijst op verschillende functies van het steunweefsel in verschillende hersengebieden.

De eerste analyses op de zeer gedetailleerd landkaarten in onderzoekslijn 3 zijn in volle gang en in de voorlopige resultaten zien we een verschil in de dikte van de myelinelaag om dikkere zenuwuitlopers in niet zichtbaar aangetast hersenweefsel van mensen met MS ten opzichte van mensen zonder MS.

De cellijnen van de MSiPS Biobank gebruiken we om een ‘MS-hersenmodel in een kweekschaal’ te maken waarbij we de verschillende celtypes in de hersenen kunnen bestuderen. Dit MS-hersenmodel zal uiteindelijk in alle 3 bovenstaande onderzoekslijnen van pas komen. Dit zijn langdurige experimenten en het is nog te vroeg in het project om hier iets over te kunnen zeggen.

Impact

Met de resultaten van de beschreven 3 onderzoekslijnen kunnen we over 2 jaar een uitspraak te doen over welke processen en factoren het herstel van myeline verstoren in MS. Dan wordt meer duidelijk hoe we behandeling, gericht op het herstel van myeline en dus op het daadwerkelijk remmen van achteruitgang bij mensen met (progressieve) MS, moeten aanpakken.

Dit project is mede mogelijk gemaakt door MS Missie Peru en Rita Zoetemelk

Soort onderzoek ,
Budget € 530.000,- voor 4 jaar, toegekend in 2018
Subsidievorm Programmasubsidie
Onderzoekers
Dr. J. Meilof UMCG Groningen