“Vooral voor progressieve MS, waar de huidige therapieën vaak ineffectief zijn, is het belangrijk dat we de progressie en het gebrek aan myeline-herstel beter begrijpen om zo tot betere behandelmogelijkheden te kunnen komen.”
Mirjam Koster, promovenda
Belang: Ongeveer 2.8 miljoen mensen wereldwijd heeft MS, een inflammatoire neurodegeneratieve ziekte waarbij myeline rond de zenuwceluitlopers wordt afgebroken. In het brein ontstaan hierbij laesies die we onderverdelen in verschillende types: pre-actief, actief, chronisch actief, inactief en remyeliniserend (oftewel: herstellend). We denken dat deze types elkaar kunnen opvolgen, en dat dit de progressie van de ziekte weerspiegeld. Daarom onderzoeken wij de onderliggende processen bij het ontstaan en de progressie/voortgang van deze laesies.
MS-laesies zijn heel heterogeen, waarbij veel verschillende celtypes een rol spelen. Met behulp van ‘single-cell RNA-sequencing’ kunnen we verschillen in genactiviteit meten van individuele cellen. Bij deze techniek raakt echter ruimtelijke informatie – waar een cel zich in het weefsel bevond – verloren. Met deze techniek kunnen we echter niet zien waar een cel zich in het weefsel bevindt. Met dit onderzoek willen we cel populaties en interacties bestuderen in MS-weefsel met behulp van de techniek ‘RNAscope’.
Methode: Met RNAscope detecteer je individuele RNA-moleculen bij een hele hoge resolutie. De RNA-moleculen die we meten, worden gekozen op basis van onze single-cell RNA-sequencing data, waarin wij veranderingen in cellen, hun interacties en verstoorde processen in MS-laesies kunnen bepalen. Deze veranderingen willen we bevestigen en bestuderen in MS-weefsel met RNAscope.
Resultaat: We hebben bevestigd dat de gevonden celpopulaties zich inderdaad in specifieke laesies op specifieke locaties bevinden. We vonden een nieuwe microglia-populatie in de rand van actieve en gemixte laesies. Interessant is dat deze populatie lijkt op microglia cellen die we vinden bij de ziekte van Alzheimer. Daarnaast vonden we een nieuwe astrocyt-populatie, voornamelijk in de geremyeliniseerde laesie. Deze populatie ondersteunt waarschijnlijk de cel-omgeving (extracellulaire matrix) en de neuronen/zenuwcellen. Als laatste vonden we dat de witte stof rondom een laesie niet hetzelfde is als witte stof verder verwijderd van een laesie, wat betekent dat een laesie dus een brede invloed heeft op zijn omgeving.
Impact: Met deze studie hebben we meer inzicht verkregen in de pathologische processen in MS-laesies en met name welke processen een rol spelen in de laesie-evolutie. Deze processen zouden nieuwe doelwitten kunnen vormen voor de behandeling van MS, bijvoorbeeld door remyelinisatie te stimuleren. Vooral voor progressieve MS, waar de huidige therapieën vaak ineffectief zijn, is het belangrijk dat we de progressie en het gebrek aan myeline-herstel beter begrijpen om zo tot betere behandelmogelijkheden te kunnen komen.
Nieuwsberichten:
De subsidie voor het onderzoek van Mirjam is mogelijk gemaakt door het Fund Girn, een fonds dat wordt beheerd door de Koning Boudewijnstichting. Stichting MS Research selecteerde de onderzoeksprojecten en draagt zorg voor de monitoring van de voortgang en resultaten.
