“Door uit te zoeken welke cellen en biologische processen veranderd zijn tussen donoren mét en zonder deze genetische variant zetten we een stap in het ontrafelen van de, tot nu toe onbehandelbare, progressie van MS.”
Jeen Engelenburg
Belang: Er is geen effectieve behandeling om ziekteprogressie te voorkomen bij mensen met langdurige, progressieve multiple sclerose (MS). Recent is er echter een nieuwe genetische variant (# rs10191329) gevonden, die zich verbindt aan een sneller ziekte beloop bij MS. Dit is een nieuw aanknopingspunt om te onderzoeken hoe MS zich ontwikkelt en waarom een ziektebeeld ernstiger wordt. Door te bestuderen welke veranderingen er plaats vinden in relatie tot de aanwezigheid van deze nieuwe genetische variant, kunnen we onderliggende mechanismen beter begrijpen en deze mogelijk inzetten om te komen tot nieuwe behandelingen om ziekteprogressie in progressieve MS te voorkomen.
Methode: Het hele MS-cohort van de Nederlandse Hersenbank is geanalyseerd voor deze risico variant voor ernst van het ziektebeloop. Van die donoren is een selectie gemaakt met een vergelijkbaar klinisch verloop om zo duidelijk mogelijk pathologische verschillen die geassocieerd zijn met deze variant te kunnen onderzoeken. Dit is gedaan door het visualiseren van acute schade aan hersenzenuwuitlopers, aanwezigheid van neuronen en afweercellen. Verder hebben we cellen uit een standaardgebied geïsoleerd en genexpressie profielen vergeleken.
Resultaat: We hebben aangetoond dat dragers van de risicovariant ook ernstigere pathologie (schade) hebben. Zo zijn er meer afweercellen en actievere microgliacellen aanwezig. Dit is een teken voor een verergerd ontstekingsproces. Er is ook meer zenuwschade, zoals schade aan zenuwuitlopers en minder zenuwcellen in de cortex. Daarnaast is er een associatie van deze genetische variant met de cellen die myeline maken, de zogeheten oligodendrocyten. In die cellen wordt de energie huishouding anders gereguleerd in hersendonoren met de risicovariant in vergelijking tot hersendonoren zonder deze risicovariant.
Impact: Onze data tonen aan deze nieuwe genetische variant die associeert met de ernst van MS niet alleen klinisch relevant is, maar ook het risico voor hersenschade en hersenontstekingen reflecteert. Een mogelijke reden hiervoor is een verhoogde kwetsbaarheid voor schade van hersencellen (zenuwcellen en oligodendrocyten). Deze cellen staan onder energetische stress, wat een mogelijk target is om een verergerd ziektebeloop van MS aan te pakken.
Nieuwsberichten:
Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door de Blom-de Wagt Foundation.
