“Het belangrijkste doel van dit onderzoek is om actieve ontstekingen op te sporen bij mensen met MS zonder het gebruik van het contrastmiddel gadolinium. Door het ontwikkelen van een nieuwe MRI-techniek, zijn er minder risico’s en is het minder belastend voor de mensen met MS.”
Dr.ir. Hugo Vrenken
Belang: Magnetic Resonance Imaging (MRI) speelt een belangrijke rol in het vaststellen van ontstekingsactiviteit voor het stellen en diagnose en behandeling van multipele sclerose (MS). Om deze ontstekingsactiviteit aan te tonen wordt het contrastmiddel gadolinium in de bloedbaan gebracht. In de hersenen hoopt het gadolinium zich op in MS-ontstekingshaarden. Het opgehoopte gadolinium kan dan worden aangetoond op MRI-beelden. In de afgelopen jaren is aangetoond dat gadolinium zich kan opstapelen in hersenweefsel na herhaaldelijke toediening. Hoewel dit geen onmiddellijke of korte termijn bijwerkingen geeft, zijn de bijwerkingen op lange termijn onbekend. Dit is met name relevant voor mensen met MS, aangezien zij in hun leven herhaaldelijk gadolinium krijgen toegediend. Gezien de onbekende effecten op lange termijn, pleiten de radiologen voor beperking van het gebruik van gadolinium waar mogelijk. Dit project heeft tot doel alternatieve strategieën te ontwikkelen voor het ontdekken van nieuwe MS-haarden, om zo het gebruik van gadolinium te omzeilen.
Methode: In dit onderzoek worden drie methoden getest om gadolinium-aankleurende MS-haarden op te sporen. In de eerste plaats wordt gekeken of gadolinium-aankleurende haarden in de hersenen zichtbaar gemaakt kunnen worden met geavanceerde MRI-technieken zonder toediening van gadolinium. Deze technieken zijn nu nog te specialistisch om in de dagelijkse praktijk te gebruiken. Voor dit onderzoek worden 75 personen met MS eenmalig gescand met een speciaal ontworpen MRI-scan sessie. Daarnaast worden bij deze mensen concentraties van specifieke stoffen in het bloed bepaald om te kijken of deze samenhangen met de aanwezigheid van gadolinium-aankleurende MS-haarden. Naast het onderzoek waarbij nieuwe MRI-beelden gemaakt worden met specialistische technieken, werken we aan computertechnieken om de aanwezigheid van gadolinium-aankleurende haarden aan te tonen op reeds beschikbare standaard MRI-beelden waarbij geen gadolinium is toegediend. Deze MRI-beelden komen uit de aanwezige archieven binnen Amsterdam UMC en (inter-)nationale centra.
Voorlopig resultaat: Het studieplan voor dit project is goedgekeurd door de medisch-ethische toetsingscommissie. Op dit moment wordt het project opgestart. Een groot aantal MRI-beelden uit heel Europa zijn verzameld. De eerste computertechnieken om gadolinium-aankleurende haarden vast te stellen zijn ontwikkeld en worden nu verder verbeterd. De verwachting is dat de voorgestelde geavanceerde MRI-technieken, neurofilament light (NFL)-bloedmarkers en kunstmatige intelligentie technieken alternatieven zullen opleveren voor MRI-scans met gadolinium toediening.
Impact: Als één of meer van de door ons onderzochte methoden effectief is, kan het gebruik van gadolinium bij mensen met MS worden teruggebracht zonder de medisch relevante informatie te verliezen: de nieuwe MS-haarden kunnen dan immers op een andere manier worden aangetoond. Daarmee kan stapeling van gadolinium in de hersenen worden voorkomen. Uiteraard zijn er nog wel verdere studies nodig om exact te bepalen in welke situaties dit dusdanig betrouwbaar is, waardoor het gebruik van gadolinium daadwerkelijk kan worden afgeschaft.
Daarnaast zijn er in de gevallen waarin het contrastmiddel niet gebruikt hoeft te worden belangrijke voordelen te verwachten voor het ondergaan van een MRI-scan. Zo is er geen naald meer nodig om contrast toe te dienen en is het mogelijk dat de MRI-sessies korter worden.
Nieuwsberichten:
Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door cofinanciering van de Hersenstichting.
Projectnummer: 20-1109
