Het Epstein-Barr virus (EBV) is een bewezen risicofactor voor het ontwikkelen van MS, zoals aangetoond bij volwassenen met de ziekte. Maar hoe zit het met kinderen die op jonge leeftijd MS ontwikkelen? Drs. Sandy Molenaar (28) is afgestudeerd in augustus 2021 en sinds maart 2022 werkzaam in het Erasmus MC als arts-onderzoeker bij de kinderneurologie.
Het focusgebied van Sandy is demyeliniserende ziektebeelden op de kinderleeftijd. Wij stelden haar een aantal vragen over de PROUDkids 2.0 studie waarmee zij zich bezighoudt.
Je houdt je bezig met het zogenaamde PROUDkids 2.0 onderzoek. Wat kun je daarover vertellen?
“De PROUDkids 2.0-studie is een onderzoek naar demyeliniserende ziekten bij kinderen; dat zijn ziekten die de zenuwen aantasten, zoals MS en MOGAD. In dit onderzoek volgen we kinderen kort na hun eerste aanval goed op om te leren hoe deze ziekten ontstaan en zich ontwikkelen. Hierbij kijken we naar de volgende punten:
1. Factoren die invloed hebben op het verloop en de ernst van de ziekte;
2. Verschillen tussen MS en aanverwante ziektebeelden;
3. De rol van omgevings- en genetische factoren.”
Dit onderzoek vindt plaats binnen het Nationaal Kinder MS Centrum in Rotterdam, wat doet dit centrum precies?
“Het Nationaal Kinder MS Centrum begeleidt en behandelt zowel kinderen met MS als met verwante aandoeningen. Hiervoor hebben wij een vast team, bestaande uit een kinderneuroloog, arts-onderzoekers en een verpleegkundig specialist. Daarnaast werken we nauw samen met andere collega’s, waaronder een revalidatiearts, uroloog, fysiotherapeut en neuropsycholoog. Zo zorgen we ervoor dat kinderen op alle aspecten van hun ziekte goed behandeld worden.”
Welk nieuwe resultaten heeft dit onderzoek opgeleverd?
“We hebben onderzocht of er een verband is tussen virusinfecties en het ontstaan van MS en aanverwante ziekten. We zagen dat alle kinderen met MS tekenen vertoonden van een doorgemaakte EBV-infectie, wat niet het geval was bij kinderen met MOGAD en andere vergelijkbare ziektes. Ook hadden kinderen met MS opvallend veel antistoffen tegen EBV (anti-EBNA-1) en leek een ander virus – het cytomegalovirus – vaker voor te komen bij kinderen met MOGAD. Uit onderzoek bij volwassenen met MS weten we dat EBV sterk samenhangt met een verhoogd risico op MS. Bijna alle volwassenen met MS hebben ook antistoffen tegen dit virus aangemaakt. Bij kinderen was deze link minder duidelijk. Uit ons onderzoek komt naar voren dat EBV ook verbonden is met MS bij kinderen.”
Wat is het verschil tussen kinder MS en volwassen MS?
“Uit studies blijkt dat kinderen met MS, wanneer zij niet worden behandeld, veel vaker nieuwe aanvallen krijgen in vergelijking met volwassenen met MS. Daarnaast hebben kinderen met MS relatief een snellere ziekteprogressie dan volwassenen.”
Je hebt deze bevindingen recent gepresenteerd op ECTRIMS*: hoe vond je het daar?
“ECTRIMS is elk jaar een indrukwekkend congres met veel mogelijkheden om connecties te maken, meer te leren over MS en de eigen kennis bij te spijkeren. Tijdens mijn posterpresentatie heb ik veel vragen gekregen. Men was vooral verbaasd dat de relatie tussen EBV en MS op kinderleeftijd eerder nog niet zo sterk was gevonden. Bovendien was er enthousiasme om te zien dat de hoeveelheid antistoffen tegen een virus eiwit (EBNA-1) opvallend hoog was bij kinderen met MS. Deze bevinding kan wijzen op een onderliggend probleem in de immuunreactie tegen dit virus.”
*ECTRIMS staat voor European Committee for Treatment and Research in Multiple Sclerosis. Het is een jaarlijks, internationaal congres voor de laatste ontwikkelingen in MS en wordt met name bezocht door MS-onderzoekers en neurologen. – red.)
Wat zijn je volgende stappen in het onderzoek?
“We willen beter begrijpen welke (risico)factoren een rol spelen bij het ontstaan van MS, en hoe deze verschillen van MOGAD en andere ziektes die de beschermlaag van zenuwen aantasten. MS ontstaat door een ingewikkeld samenspel van erfelijke en omgevingsfactoren. Door deze factoren beter te onderzoeken, hopen we meer te leren over het verloop van MS en vergelijkbare ziektes bij kinderen. Nu er bewijs is dat EBV ook een belangrijke rol speelt in de ontwikkeling van MS bij kinderen, richten we ons op hoe dit precies werkt. Zo willen we bijvoorbeeld kijken naar de relatie tussen EBV en bepaalde stoffen – biomarkers – in het lichaam, zoals neurofilament light chain (NfL).”
Lees meer over het onderzoek: Kinderhersenlab – een kind met MS, een leven uit BALANS
