“Waarom ontstaan nieuwe laesies, en waar precies? En in welke laesies herstelt myeline zich wel, of juist niet? Met behulp van deze subsidie kunnen we naar antwoorden zoeken op deze vragen.”
Prof.dr. Bart Eggen en dr. Susanne Kooistra
Belang: Bij MS wordt myeline, het isolerende vetlaagje om zenuwen, door onbekende oorzaken afgebroken, en ontstaan laesies. Het beschadigde myeline in deze laesies kan hersteld worden, maar soms, met name bij progressieve MS, treedt er geen herstel meer op en gaan zenuwcellen verloren. Het is onduidelijk 1) waarom en waar in de hersenen nieuwe laesies ontstaan en 2) in welke laesies myeline wel of niet herstelt. Een beter begrip in het ontstaan van laesies en het mogelijke herstel is een essentiële stap om nieuwe aanknopingspunten voor betere behandelingsmogelijkheden van MS te vinden.
Methode: Tegenwoordig kunnen individuele cellen in MS-laesies in kaart gebracht worden. Hiermee kan worden bepaald welke veranderingen optreden in individuele cellen bij het ontstaan en herstel van laesies. Bij deze technieken ging, tot recent, de informatie waar de cellen zich in het weefsel bevonden verloren. Daardoor was de locatie van cellen in een laesie niet te bepalen. Zonder deze informatie is het niet te achterhalen met welke andere cellen, ze in contact waren en of deze contacten verstoord waren. In dit project beschrijven we een strategie om de informatie van individuele cellen samen te voegen met hun positie in het weefsel. Zo krijgen we inzicht in veranderde cel-cel interacties bij het ontstaan en de progressie van MS-laesies.
Wat de gevolgen zijn van verstoorde cel-cel interacties in MS-laesies voor het functioneren van hersencellen zullen we verder onderzoeken met behulp van iPS-cellen. We kunnen bloedcellen van mensen her programmeren tot stamcellen: iPS-cellen. Deze iPS-cellen kunnen we vervolgens opvoeden tot menselijke hersencellen: astrocyten, oligodendrocyten, microglia cellen en zenuwcellen. Met deze methode kunnen we levende hersencellen maken en onderzoeken, iets dat niet mogelijk is met hersenmateriaal.
Resultaat: De afgelopen 3 jaar is de gen activiteit van individuele cellen in verschillende MS-laesies bepaald én in MS-laesies in kaart gebracht. Hiermee zijn de veranderingen waargenomen die optreden in individuele cellen bij het ontstaan en herstel van laesies. Daarnaast hebben we inzicht verkregen in hoe cellen veranderen tijdens de progressie van MS-laesies. Er zijn veranderde cel-cel contacten vastgesteld, wat deze functioneel kunnen betekenen. De mogelijke gevolgen voor MS-laesie vorming-progressie-herstel wordt momenteel onderzocht.
Impact: Een goed begrip van hoe de normale functies van hersencellen verstoord raken bij MS, en welke rol dat speelt in de vorming of herstel van MS-laesies, is van belang om MS beter te begrijpen. Dit begrip is noodzakelijk voor de identificatie van nieuwe aanknopingspunten voor de verbetering van therapieën voor MS.
Nieuwsberichten:
