“Bij MS is er afbraak van hersenweefsel (atrofie) in de grijze stof, daar waar de zenuwcellen zich bevinden. Wij onderzoeken hoe atrofie samenhangt met ontsteking in de witte hersenstof, het gebied waar zenuwuitlopers liggen. Deze kennis is belangrijk om te weten of ontstekingsremmende medicatie het hele probleem bij MS aanpakt.”
Dr.ir. Hugo Vrenken
Belang: Bij multiple sclerose (MS) ontstaan niet alleen de bekende ontstekingshaarden en schade in de witte stof, maar treedt ook het krimpen van hersenen op. Vooral krimp van de grijze stof lijkt verband te houden met ziekteprogressie. Met dit onderzoek wilden we onderzoeken of de krimp van een grijze stofgebied sneller gaat als er meer schade is in de witte stofbanen die met dat grijze stofgebied verbonden zijn.
Methode: Mensen met MS en mensen zonder MS werden drie keer gescand met een geavanceerd MRI-protocol, waardoor verschillende aspecten van schade aan de witte stof gemeten konden worden. Ook was het mogelijk om deze witte stofbanen te reconstrueren zodat we per persoon precies konden zien welke witte stof verbonden was met een bepaald gebied in de grijze stof. We hebben de krimp van een groot aantal gebieden in de grijze stof gemeten, en de schade in de verbonden witte stofbanen. Vervolgens hebben we al deze gegevens tegelijk geanalyseerd.
Resultaat: Meer schade in de witte stof ging samen met een snellere krimp van de grijze stof voor de gebieden in de hersenschors. Voor de gebieden in de diepe grijze stof vonden we dit verband in onze eigen studie niet. In een samenwerking met een ander MS-centrum hebben we in een andere groep mensen met MS hetzelfde verband in diepe grijze stof (thalamus) onderzocht, en ook daar vonden we juist wél een verband tussen meer schade in de witte stof en vervolgens meer krimp van de thalamus. Omdat we het alleen voor de linker thalamus vonden en niet voor de rechter, blijft voorlopig onduidelijk of dit verband voor diepe grijze stof nu wel of niet bestaat.
Impact: Het onderzoek heeft duidelijk gemaakt dat bij meer schade in de witte stof, er vervolgens meer krimp optreedt van de verbonden grijze stof. Dit betekent niet per se dat er een oorzakelijk verband is, maar dat ligt wel voor de hand. Het gebruik van metingen van krimp van de grijze stof of van de hersenen als geheel om medicijnen te beoordelen, moet dus met enige voorzichtigheid gebeuren. Er kan immers nog krimp van de grijze stof optreden nadat de schadelijke processen in de witte stof die hiervoor verantwoordelijk zijn al tot stilstand zijn gebracht. Hetzelfde geldt voor het gebruik van metingen van hersenkrimp in de klinische praktijk: de gemeten hersenkrimp kan deels het gevolg zijn van eerder ontstane schade aan de witte stof.
Nieuwsberichten:
2 november 2023: Het ziekteverloop van MS beter voorspellen
Projectnummer: 14-876
