“Een behandeling waarmee we hersenontsteking en zenuwschade kunnen voorkomen zou geweldig helpen om mensen met MS minder beperkingen te geven”
Prof. Elga de Vries
Belang: Traditioneel gezien wordt MS beschouwd als een auto-immuunziekte. De therapieën die op dit moment beschikbaar zijn voor de behandeling van MS, zijn er allemaal op gericht om de ontstekingsreactie te remmen. Ondanks de goede werking van deze therapieën is er helaas vaak nog sprake van langzame toename van neurologische symptomen (ziekteprogressie) door voortdurende beschadiging van de zenuwcellen zelf. Ook zijn deze behandelingen onvoldoende effectief bij primair progressieve MS, de vorm van MS waarin progressie op de voorgrond staat. Dit geeft aan dat we tot op de dag van vandaag de ziekte nog niet voldoende begrijpen en dat er nog andere mechanismen een rol spelen. Het ontwikkelen van nieuwe manieren die de zenuwcelschade en chronische ontstekingen in de hersenen tegen kunnen gaan, is essentieel om de kwaliteit van leven van mensen met MS te verbeteren.
Ons recente onderzoek heeft aangetoond dat een klasse van zogenoemde natural killer (NK) cellen betrokken is bij de progressie van de ziekte. Deze resultaten komen voort uit het door Stichting MS Research mogelijk gemaakte verkennende onderzoek De toegangspoort voor schadelijke afweercellen. In ons werk hebben we laten zien dat NK cellen met vooral het molecuul CD56 op het oppervlak, aanwezig zijn in de hersenen van mensen met progressieve MS. Deze NK cellen hebben mogelijk naast hun effect op het immuunsysteem, ook een beschermende rol in de hersenen om zenuwschade en hersenontstekingen tegen te gaan. Het beter begrijpen van de rol van deze cellen in MS en hoe ze de hersenen binnen komen kan leiden tot nieuwe aangrijpingspunten voor therapieën die niet alleen de ontstekingsreactie verminderen maar ook de ziekteachteruitgang tegengaan.
Methode: Eerst onderzoeken we welke eigenschappen veranderd zijn in deze NK cellen in MS. Hiervoor worden 38 eiwitten bestudeerd die ons informeren over het functioneren van de cel. Voor deze testen worden immuun cellen uit bloed gebruikt, omdat hier makkelijk veel cellen en dus informatie uit te halen zijn. Deze informatie wordt gekoppeld aan klinische gegevens om te ontdekken of deze veranderingen effecten hebben op het ziekteverloop.
Om informatie over deze cellen in de hersenen te krijgen, worden deze NK cellen gekleurd in hersenweefsel van overleden mensen met én zonder MS. Zo is te zien of ze dichtbij andere immuun-cellen liggen, wat duidt op mogelijke interactie. Door het namaken van de bloedhersenbarrière in het laboratorium, wordt bestudeerd hoe deze cellen het brein in migreren. We kunnen ook verschillende cellen uit de hersenen namaken uit stamcellen. Vervolgens brengen we deze hersencellen samen met de NK cellen, zowel uit MS en gezonde controles, en kan gekeken worden hoe deze cellen elkaar beïnvloeden.
Voorlopig resultaat: Uit de voorlopige data-analyse blijkt dat CD56bright NK cellen in MS hun beschermende functie kwijtraken. Ze hebben minder eiwitten die betrokken zijn bij het afremmen van T-cellen, afweercellen die bij MS bijdragen aan de ontsteking in de hersenen. Een ander subtype NK cellen, CD56dim NK cellen, lijkt actief bij te dragen aan de ontsteking door een verhoogde productie van eiwitten, die betrokken zijn bij ontstekingsreacties. Verder zien we dat CD56bright NK cellen kunnen verplaatsen vanuit het bloed naar de hersenen toe, om hier invloed uit te oefenen op de ontsteking.
Impact: De voorlopige resultaten lijken aan te tonen dat CD56bright NK cellen minder goed zijn in het afremmen van schadelijke T-cellen in MS, en dat CD56dim NK cellen actief bijdragen aan de ontsteking. De data zal eerst bevestigd moeten worden om de onderliggende mechanismes te verduidelijken. Dit onderzoek draagt bij aan een beter begrip van de veranderingen in afweercellen in MS die leiden tot ontsteking.
Nieuwsberichten:
