< Terug naar onderzoeken

Belang

Meer dan de helft (43-70%) van de mensen met MS ervaart problemen met het denkvermogen (cognitie). Deze klachten leiden tot sterk verminderde kwaliteit van leven en beperkingen in het dagelijks leven. Bij personen met MS en cognitieve problemen, zijn er op MRI-beelden vaak afwijkingen te zien in de grijze hersenstof. In tegenstelling tot actieve MS-ontstekingen in de witte hersenstof, zijn deze beschadigingen niet duidelijk begrenst en verspreid door het weefsel. Men spreekt daarom van diffuse grijze stof schade.

De uitlopers van zenuwcellen, lopen door zowel de witte als grijze stof heen. Het zou daarom kunnen dat de signalen, die via deze uitlopers worden doorgegeven, bijdragen aan het ontstaan en verspreiden van diffuse schade. In MS-ontstekingen (laesies) worden stofjes gemaakt die het afweersysteem activeren, zogenaamde ontstekingsbevorderende factoren. Uit eerder onderzoek van Clarkson blijkt dat zenuwcellen reageren op deze ontstekingsfactoren. De zenuwcellen gaan zich anders gedragen doordat er andere genen ‘aan’ worden gezet. Het zou goed kunnen dat de zenuwcellen hierdoor signalen minder goed signalen kunnen versturen. Op deze manier zou ontsteking kunnen leiden tot progressie van MS en het geleidelijke verlies van cognitieve functies.

Benjamin zoekt naar de oorzaken van MS.

Helpt u mee?

Methode

Om je lichaam te laten bewegen, is het nodig dat er een signaal vanuit het centrale zenuwstelsel naar bijvoorbeeld je arm wordt gestuurd. Zenuwcellen zijn met elkaar verbonden en geven deze ‘signalen’ aan elkaar door. In het huidige project wil Clarkson onderzoeken of ontstekingsbevorderende factoren dit beïnvloeden. Wanneer inderdaad de overdracht van een signaal van de ene naar een andere zenuw verstoort raakt, kan dat een oorzaak zijn van de diffuse schade in de grijze hersenstof.

Clarkson heeft aanwijzingen dat een specifiek proces, genaamd ‘ISGylation’, een rol speelt. Dit is een mechanisme waardoor op eiwitten een bepaalde ‘code’ wordt geplakt. Door deze ‘code’ komen de eiwitten onder andere op een andere plek in de cel terecht en dat heeft weer invloed op hoe de zenuwcel zich gedraagt. Het proces wordt zeer specifiek aangestuurd door regelfactoren.

Het project richt zich op drie specifieke onderzoeksvragen:

  • Welke invloed hebben verschillende ontstekingsfactoren op ‘ISGylation’ in zenuwcellen?
  • Welke invloed heeft ‘ISGylation’ op het doorgeven van signalen in en tussen zenuwcellen?
  • Zijn de regelfactoren die het proces van ‘ISGylation’ aansturen aanwezig in hersengebieden met grijze stof schade?

Resultaat

De eerste bevindingen laten zien dat ISGylation zenuwcellen aanzet om kleine pakketjes uit te scheiden. Deze pakketjes kunnen vervolgens opgenomen worden door microglia cellen, de afweercellen van de hersenen. Het is interessant, dat de microglia cellen blijken te reageren op deze pakketjes, ze veranderen van vorm en gaan andere ontstekingsfactoren produceren.

Op dit moment weten we nog niet hoe deze veranderingen bijdragen aan grijze stof schade. Het zou kunnen dat de geactiveerde microglia cellen de verbindingen (synapsen) tussen zenuwstellen verstoren. Ook weten we nog niet wat er precies aanwezig is in de pakketjes die de zenuwcellen uitscheiden. Dit onderzoek geeft echter de eerste aanwijzing over hoe beschadiging en/of overbelasting van zenuwen, via aanmaak van ontstekingsfactoren en activatie van microgliacellen, kan leiden tot schade aan de grijze hersenstof.

Impact

Het is belangrijk om een medicijn te vinden waarmee het ontstaan van diffuse grijze stof schade wordt geremd, omdat dit mogelijk kan worden ingezet voor de behandeling van cognitieve klachten bij MS. Als het proces van ISGylation, inderdaad de missende schakel is tussen ontsteking en schade, biedt dat perspectief. De regelfactoren die ISGylation aansturen, kunnen namelijk het doelwit zijn voor een nieuw medicijn. Doordat deze regelfactoren zo specifiek werken, is de kans op bijwerkingen van dergelijk nieuw medicijn relatief klein.

Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door Moves

Soort onderzoek
Budget € 162.146, 2018-2020
Subsidievorm Jonge onderzoekers
Onderzoekers
Dr. B. Clarkson Mayo Clinic, Rochester MN, USA