< Terug naar onderzoeken

Myelineherstel bevorderen

Belang: Myeline, de isolatielaag om de uitlopers van zenuwcellen, speelt een belangrijke rol bij het soepel en snel overdragen van zenuwprikkels. Bij MS raakt deze isolatielaag door nog onbekende oorzaak beschadigd, en gaat gepaard met ontstekingsreacties. Het niet tijdig opnieuw aanmaken van myeline resulteert in het afsterven van de zenuwcellen. Dit leidt tot aantasting van functies van hersenen en ruggenmerg en vervolgens tot neurologische uitvalverschijnselen. De huidige medicijnen zijn gericht op het onderdrukken van de ontstekingen, waardoor de ernst van de klachten vermindert. Deze medicijnen zorgen echter niet voor het herstel van myeline, waardoor de ziekte een progressief beloop krijgt.

Wia werkt aan een betere behandeling van MS

Helpt u mee?

Nieuwe verpakking voor MS-medicijn

Methode: In MS wordt het myelineherstel onder meer verhinderd door de klontering en ophoping van het eiwit fibronectine. Wij hebben eerder aangetoond dat het herstel van myeline onder deze omstandigheden gestimuleerd kan worden door het toedienen van een gesuikerde vetstof (GD1a). Voor een mogelijke klinische toepassing van GD1a is het noodzakelijk dat het GD1a in de hersenen terecht komt. In dit onderzoek maken we gebruik van G23-gedecoreerde ‘verpakkingen’, waarvan is aangetoond dat deze de bloed-hersenbarrière kunnen passeren. Het passeren van de bloed-hersenbarrière van het verpakte GD1a, en het effect van GD1a afgifte op myelinevorming worden getest in patiënt-specifieke kweekmodellen.

Geschikte verpakking testen in hersenweefsel

Resultaat:We hebben eerst in kweekmodellen meerdere ‘verpakkingen’ voor GD1a getest op zowel het passeren van de bloed-hersenbarrière als het adequaat stimuleren van myelinevorming in de aanwezigheid van fibronectine. Niet alle ‘verpakkingen’ blijken geschikt te zijn voor het functioneel afleveren van GD1a aan myelinevormende cellen. De plaats waar GD1a in de cel wordt afgeleverd, blijkt namelijk belangrijk te zijn voor de werking van GD1a. Inmiddels hebben we een ‘verpakking’ voor GD1a die geschikt lijkt te zijn; in hersenweefselplakjes waarin de klontering van fibronectine is nagebootst leidt toevoeging van het ‘verpakte’ GD1a myelineherstel te stimuleren. Echter als we aan deze verpakking G23 koppelen, en daarmee geschikt maken voor transport over de bloed-hersenbarrière, blijkt de afgifte van GD1a aan de myelinevormende cellen niet meer functioneel te zijn. Hier moet een oplossing voor worden gevonden.

Middels patiënt-specifieke kweekmodellen van de bloed-hersenbarrière hebben we gevonden dat deze barrière van mensen met RRMS anders is dan de bloed-hersenbarrière van een broer of zus zonder MS. Vervolgonderzoek naar de verschillen in de bloed-hersenbarrière van mensen met en zonder MS kan nieuwe aangrijpingspunten opleveren voor het transporteren van ‘verpakt’ GD1a over de bloed-hersenbarrière bij mensen met MS.

Herstel van myeline stimuleren

Impact: Het vinden van een veilige en niet-invasieve manier om GD1a specifiek in de hersenen te brengen en functioneel af te leveren aan myelinevormende cellen kan als startpunt dienen voor een mogelijke klinische toepassing van GD1a om het herstel van myeline te stimuleren.

Pauline van Schaik, promovenda werkzaam op het onderzoek, ontving in 2018 een Monique Blom de-Wagt Grant. Met deze reisbeurs bracht zij een werkbezoek aan het Shusta-laboratorium in Winsconsin om patiënt-specifieke kweekmodellen van de bloed-hersenbarrière te leren maken.

Publicaties:

  • Qin, J, Sikkema, AH, van der Bij, K, de Jonge, JC, Klappe, K Nies, V, Jonker, JW, Kok, JW, Hoekstra, D, Baron, W. (2017). GD1a overcomes inhibition of myelination by fibronectin via activation of protein kinase A: implications for multiple sclerosis. J Neurosci 37:9925-9938.

Projectnummer: 16-944

Soort onderzoek
Budget € 249.474 voor 4 jaar, 2017-2021
Subsidievorm Meerjarig project
Onderzoekers
Dr. W. Baron UMCG, Groningen
Dr. I.S. Zuhorn UMCG, Groningen