Ontmaskeren van de schadelijke B-cel

Schadelijke cellen ontmaskeren

Belang: B-cel depletie is tot op heden als enige behandeling goedgekeurd voor de progressieve vorm van MS. Het is nog niet bekend welke B-cel nu bijdraagt aan MS ziekteprogressie en geschikt is om progressieve ziekte op een minder ingrijpende manier te verminderen of zelfs te voorkómen. In dit onderzoeksproject willen we beter begrijpen hoe B-cellen zich in de hersenen gedragen en een rol spelen bij ziekteprogressie in MS. Daarnaast willen we therapeutische aangrijpingspunten vinden om deze B-cellen gerichter en beter te kunnen remmen.

Individuele cellen vergelijken

Methode: We willen de signalen die zorgen voor veranderd gedrag en uiterlijk van B-cellen in mensen met een progressief MS beloop bestuderen. Hiervoor maken we gebruik van vergelijkingen op cellulair en moleculair niveau tussen mensen met én zonder progressieve MS, verschillende bloed en breincompartimenten van mensen met progressieve MS en mensen met verschillende leeftijden en typen ziekten van de hersenen (bijv. neuromyelitis optica). Ook houden we onze ogen open voor de nieuwste ontwikkelingen op therapeutisch gebied, zoals de opkomst van BTK remmers voor behandeling van MS. Meer begrip over hoe B-cellen bijdragen aan het effect van dit soort remmers is belangrijk. Tot slot zullen we een eerste stap zetten richting selectievere onderdrukking van B-cellen die een rol spelen bij ziekteprogressie door het uittesten van kandidaat medicijnen in kweekbakjes.

Ontstekingscellen identificeren

Resultaat: Tot nu toe vinden we B-cellen op verschillende plekken in de hersenen van mensen met de progressieve vorm van MS (n=28; vers materiaal afkomstig van de NHB). Dit is niet het geval in de hersenen van controle donoren (n=10). Deze B-cellen hebben een specifiek uiterlijk (o.a. een hoge aanwezigheid van het T-bet-geassocieerde molecuul CXCR3) en hebben zich grotendeels doorontwikkeld tot antistof-producerende cellen. De lokale ophoping van dit soort antistof-producerende cellen gaat gepaard met een oudere leeftijd. We tonen verder in kweekbakjes aan dat de ontwikkeling van deze B-cellen afhankelijk is van signalen afkomstig van T-cellen en infecties, waarbij ook BTK een rol speelt. De ontwikkeling van dit soort gekweekte B-cellen raakt verstoord na toevoegen van een BTK remmer. Op dit moment onderzoeken we of dit alles verschillend is tussen mensen met en zonder (of een andere) progressieve ziekte. Hiervoor hebben we single-cel methoden toegespitst op de B-cel, waardoor we nu bijvoorbeeld 30 markers op dezelfde cel kunnen meten.

Meer kennis over de rol van afweercellen bij MS

Impact: Dit onderzoek zal leiden tot meer kennis over het mechanisme waarmee B-cellen kunnen bijdragen aan de achteruitgang in MS. Wanneer we het profiel van schadelijke B-cellen in kaart hebben gebracht en kunnen meten in het bloed, biedt dit mogelijkheden voor gebruik als ‘biomarkers’ om ziekteprogressie op een weinig belastende manier te kunnen voorspellen. Daarnaast kan T-bet als aangrijpingspunt dienen voor de ontwikkeling van nieuwe therapieën die enkel gericht zijn tegen de schadelijke B-cellen. Met deze aanpak kan progressie van MS in de toekomst eerder, specifieker en met minder bijwerkingen behandeld worden.

Nieuwsberichten:

• 19 augustus 2024: De impact van EBV en een genetische variant op de boosdoener bij MS
• 21 februari 2023: “Bij MS worden lokaal in de hersenen antistoffen gemaakt”
• 12 juli 2021: Hoe beïnvloedt zwangerschap het ontstaan van een MS-schub?