“ Helaas kunnen we ons DNA, en dus de genetische aanleg voor MS, niet zomaar veranderen. Maar hopelijk kunnen we het wel beter begrijpen, zodat we beter kunnen begrijpen waarom sommigen MS krijgen, en anderen niet.”
Dr. Iris Jonkers
MS is niet erfelijk, ook al spelen erfelijke factoren wel een rol. De kans dat familieleden van mensen met MS, zoals een kind of broer en zus, ook MS krijgen is heel klein: tussen de 1 en 3%. Zelfs eeneiige tweelingen – met precies hetzelfde erfelijke materiaal – ontwikkelen vaker niet dan wel allebei MS. Gemiddeld heeft iemand in Nederland een kans van 1 op 700 om MS te krijgen, in sommige families is deze kans dus iets hoger.
De kans op MS neemt toe wanneer mensen dezelfde genen hebben, maar er is niet één gen dat MS veroorzaakt. Sterker nog, er zijn minstens 230 genetische variaties waarvan we weten dat ze met MS verband houden. Een mens heeft echter in totaal meer dan 20.000 genen. Hoe meer van deze MS-risico genen een persoon heeft, hoe groter de kans op de ontwikkeling van MS. Dat is waar dit onderzoek zich op focust.
Belang: Multiple sclerose (MS) wordt deels veroorzaakt door genetische aanleg van individuen. De genetische aanleg in ons DNA wordt veroorzaakt door heel veel verschillende genetische varianten die samen een rol spelen. Het is ons doel om te bepalen hoe deze genetische varianten dit doen in ons DNA, en wat de gevolgen hiervan zijn voor de mechanismen in de cellen van ons lichaam die een rol hebben in MS.
Methode: Een genetische screeningstest is opgezet om te onderzoeken hoe genetische variaties invloed hebben op de werking van genen. Voor dit onderzoek zijn alle varianten die met MS te maken hebben verzameld in een DNA-catalogus. Deze catalogus is ingebracht in verschillende soorten cellen die belangrijk zijn bij MS, zoals immuuncellen, oligodendrocyten en neuronen. In totaal zijn er 8.152 varianten onderzocht. Daarna is gekeken in welke stukken DNA deze variaties zitten en of ze invloed hebben op genexpressie en cel processen. Ook is in alle onderzochte celtypen de genexpressie gemeten om het verband tussen genexpressie en de werking van het DNA beter te begrijpen.
Resultaten: Er zijn 362 genetische varianten gevonden die invloed hebben op de activiteit van DNA-regulatoren in alle onderzochte celtypen. Veel van deze effecten zijn specifiek voor een bepaald celtype. Dit betekent dat deze varianten een rol kunnen spelen in processen die met MS te maken hebben en die deze cellen beïnvloeden. Soms zorgt een genetische variant ervoor dat een eiwit minder goed aan het DNA kan binden, waardoor de genexpressie van genen in de buurt verandert. Een voorbeeld hiervan is een variant in het CD58-gen. Dit gen zorgt voor een eiwit dat belangrijk is voor de interactie tussen immuuncellen en hun doelwitcellen.
Impact: Deze resultaten geven meer inzicht in de basisprocessen die belangrijk zijn bij MS. Genetica speelt een grote rol bij deze ziekte, maar het is nog niet precies duidelijk hoe erfelijke factoren bijdragen. Door te letten op de specifieke invloed van genetische varianten ontstaan nieuwe mogelijkheden om cellen en processen gericht aan te pakken voor de behandeling van MS.
Nieuwsberichten:
Projectnummer: 19-1060
